Triển khai kế hoạch tái hoang dã Vườn Quốc gia Cúc Phương giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn năm 2050

Dự hội nghị có lãnh đạo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học (Bộ Nông nghiệp và Môi trường); đại diện một số tổ chức bảo tồn, bảo vệ động vật hoang dã trong nước, quốc tế; Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam; đại diện UBND 8 xã vùng đệm VQG Cúc Phương.

Tại hội nghị, đại diện lãnh đạo VQG Cúc Phương đã công bố Quyết định ban hành kế hoạch tái hoang dã VQG Cúc Phương.

Mục tiêu của kế hoạch là thiết lập và triển khai chương trình tái hoang dã tại VQG Cúc Phương nhằm phục hồi các quần thể động vật hoang dã bản địa, tăng cường chức năng sinh thái của hệ sinh thái rừng và góp phần bảo tồn đa dạng sinh học thông qua việc cứu hộ, phục hồi bản năng, tái thả động vật về môi trường tự nhiên, quản lý, bảo vệ rừng và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo tồn.

Mục tiêu của kế hoạch trong giai đoạn 2026-2035 không chỉ dừng ở việc thả các loài động vật về tự nhiên mà còn hướng tới phục hồi quần thể loài và chức năng sinh thái của hệ sinh thái rừng. Cụ thể là: Tăng cường bảo vệ toàn vẹn hệ sinh thái, loại bỏ các hoạt động khai thác lâm sản, đưa các hoạt động săn, bắt động vật hoang dã về đến mức không còn ảnh hưởng sự phát triển các quần thể động vật hoang dã ngoài tự nhiên và hướng tới tiệm cận về không.

Phục hồi sinh cảnh sống của động vật hoang dã, trong đó ưu tiên tạo ra sự đa dạng các sinh cảnh phù hợp với các loài bản địa trước đây.

Tái lập quần thể của các loài kiến tạo hệ sinh thái, đặc biệt là các nhóm thú linh trưởng, thú ăn thịt, thú móng guốc, thú gặm nhấm, bò sát và lưỡng cư (Voọc mông trắng, Vượn má trắng, Nai, Cầy vằn, Rái cá vuốt bé, Nhím...) với tỷ lệ sống sót sau tái thả đạt trên 70%.

Chuyển dịch từ kết nối cấu trúc sang kết nối chức năng, bởi vì không chỉ bảo vệ diện tích rừng mà còn tháo bỏ các rào cản (như săn bắn, bẫy bắt, sự tác động của con người), tăng tính kết nối với các hệ sinh thái rừng, để đảm bảo động vật có thể di chuyển và tương tác thực tế trong vùng cảnh quan và các khu vực lân cận. Đảm bảo lợi ích của cộng đồng vùng đệm thông qua cơ chế chi trả dựa trên kết quả bảo tồn và tín chỉ đa dạng sinh học.

Để nâng cao hiệu quả thực hiện kế hoạch tái hoang dã VQG Cúc Phương, tại hội nghị, các đại biểu đã trình bày một số chuyên đề như: Tái hoang dã vì tương lai rừng Việt Nam; kế hoạch hành động tái hoang dã VQG Cúc Phương; bảo tồn linh trưởng gắn với tiếp cận sức khỏe và tái thả theo tiêu chí của IUCN, kinh nghiệm hợp tác quốc tế; tái hoang dã các loài rùa cạn và rùa nước ngọt nguy cấp, kinh nghiệm bảo tồn tại khu vực Indo-Myanmar; tái hoang dã các loài động vật hoang dã tại Việt Nam, kinh nghiệm từ công tác cứu hộ, chăm sóc, phục hồi và tái thả... Đồng thời đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong nghiên cứu và giám sát để định lượng hóa sự phục hồi của đa dạng sinh học.

Việc can thiệp quản lý (tái thả loài, tháo bẫy chủ động, phòng ngừa vùng đệm…) sẽ ở mức cao trong giai đoạn 2026-2030, khi hệ sinh thái dần phục hồi, các can thiệp này sẽ giảm dần theo quy luật. Các nguyên tắc cốt lõi của tái hoang dã VQG Cúc Phương sẽ dựa trên hướng dẫn tái hoang dã của IUCN…

Tại hội nghị, đại diện Công ty Menard Việt Nam trao quà ủng hộ chương trình tái hoang dã VQG Cúc Phương; đại diện lãnh đạo VQG Cúc Phương và Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam ký kết thỏa thuận hợp tác thực hiện kế hoạch tái hoang dã VQG Cúc Phương.

Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu đã tham quan các chương trình cứu hộ, bảo tồn động vật hoang dã tại VQG Cúc Phương và tái thả động vật về môi trường tự nhiên...

Việc triển khai thực hiện kế hoạch tái hoang dã VQG Cúc Phương có ý nghĩa, giá trị quan trọng trong việc khôi phục tính toàn vẹn chức năng của hệ sinh thái rừng lá rộng, tạo mẫu chuẩn về sự hồi sinh của rừng; chuyển đổi rừng từ một thực thể cần được trợ cấp thành một tài sản sinh lời thông qua thị trường carbon, tín chỉ đa dạng sinh học và kinh tế tái hoang dã kết hợp với du lịch sinh thái một cách bền vững; đồng thời đưa VQG Cúc Phương trở thành “địa chỉ tiên phong” của phong trào tái hoang dã toàn cầu, chứng minh cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với lời kêu gọi hành động toàn cầu nhằm ngăn chặn, đảo ngược sự suy thoái của hệ sinh thái trên toàn thế giới - Thập kỷ Phục hồi hệ sinh thái của Liên hợp quốc.