Chùa Cây Thị - Điểm nhấn văn hóa tâm linh giữa không gian núi non

Tọa lạc trên lưng chừng núi, chùa Cây Thị sở hữu thế đất được ví như “tả thanh long, hữu bạch hổ”, một địa thế phong thủy hiếm có. Không gian nơi đây tách biệt với nhịp sống ồn ào, mở ra cảm giác tĩnh tại, khoáng đạt. Vị trí đắc địa này không chỉ mang ý nghĩa lớn về mặt phong thủy mà còn gắn liền với quần thể di tích của địa phương. Chỉ cách đó khoảng 100m về hướng Đông Nam theo sườn núi là lăng mộ Thượng thư Trương Công Giai và dưới chân núi hướng Tây Nam khoảng 50m là Đền thờ Liệt sĩ Núi Chùa.

Video toàn cảnh về không gian của chùa Cây Thị.

Theo lời kể của các bậc cao niên tại địa phương, vùng đất này từng là nơi dừng chân của các bậc quân vương trong hành trình tuần du, nên xưa kia chùa còn được gọi với tên “Chùa Khoa núi Ngụ”. Trải qua thời gian, ngôi chùa cổ đã được tôn tạo, phục dựng vào cuối năm 2019, từng bước hoàn thiện diện mạo như ngày nay, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân.

Theo Đại đức Thích Huệ Hạnh, trụ trù chùa Cây thị cho biết: “Về tên gọi của chùa Cây Thị, không ai biết chắc chắn nguồn gốc bắt đầu từ khi nào. Cái tên có lẽ được gắn liền với một cây thị cổ thụ nằm bên khuôn viên chùa đã tồn tại khoảng 372 năm. Cây có tuổi đời hàng trăm năm, thân lớn, tán rộng, dù phải trải qua nhiều thời kỳ biến động của lịch sử và muôn vàn khó khăn, cây vẫn vươn lên tồn tại vô cùng mạnh mẽ và nguyên vẹn. Cây thị, giống như một biểu tượng cho tín nguyện Di Đà, luôn hướng con người ta đến một cuộc sống tinh thần tốt đẹp, bình yên và an lành.”

Điểm nổi bật của chùa Cây Thị chính là không gian kiến trúc mang tính kết hợp. Ngay từ khu vực chân núi, du khách có thể chiêm ngưỡng tượng Bồ Tát Quán Thế Âm bằng đá nguyên khối cao khoảng 6 mét, nổi bật giữa nền trời và núi rừng. Tiến vào bên trong, khu vườn thiền được bài trí công phu với sỏi trắng, thảm cỏ và cây tùng theo phong cách Zen (Nhật Bản). Sự tối giản, tinh tế trong từng chi tiết không chỉ tạo hiệu ứng thị giác mà còn góp phần dẫn dắt cảm xúc, đưa con người đến trạng thái an nhiên, tĩnh tại.

Hệ thống điện thờ được bố trí theo trục không gian rõ ràng, trang nghiêm. Từ bãi sỏi trắng, bước lên cổng Ngũ Quan, du khách sẽ được chiêm bái tôn tượng Phật Tổ cao 2,5m. Ngay sau lưng Ngài là ngôi chùa cổ. Các không gian thờ tự được bố trí trang nghiêm: bên trái chùa cổ là điện thờ Tôn giả A-Nan, bên phải là điện thờ Tôn giả Ca-Diếp. Tiến sâu vào vách núi bên trái là điện Bồ Tát Địa Tạng, bên phải là Bồ Tát Quán Thế Âm và cạnh chân chùa là Tháp Tổ. Khu nội viện phía dưới được đầu tư đồng bộ với giảng đường, thư viện, khu lưu trú… phục vụ các khóa tu và hoạt động cộng đồng quy mô lớn.

Ghi nhận tại khuôn viên chùa trong những ngày này, nhiều du khách bày tỏ ấn tượng sâu sắc trước cảnh quan và không gian nơi đây. Chị Nguyễn Thị Lan (du khách đến từ Hà Nội) chia sẻ: “Điều khiến tôi bất ngờ là sự yên bình rất riêng. Không gian ở đây vừa có nét quen thuộc của chùa Việt, vừa có cảm giác như đang ở một khu vườn thiền nước ngoài. Cách bố trí không gian tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên, không quá cầu kỳ nhưng vẫn rất trang nghiêm.”

Chia sẻ về định hướng phát triển chùa Cây Thị trong thời gian tới, Đại đức Thích Huệ Hạnh nhấn mạnh, nhà chùa không chỉ dừng lại ở việc duy trì các hoạt động tín ngưỡng truyền thống, mà còn từng bước xây dựng nơi đây trở thành một không gian văn hóa, tâm linh toàn diện. Theo đó, nhà chùa hướng tới việc mở rộng các hoạt động giảng pháp, tổ chức khóa tu, sinh hoạt cộng đồng và các chương trình giáo dục đạo đức, lối sống, tạo môi trường để mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là giới trẻ, có thể tìm đến học hỏi, chia sẻ và nuôi dưỡng đời sống tinh thần.

Với những giá trị về lịch sử, kiến trúc và cảnh quan, chùa Cây Thị đang từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá du lịch văn hóa tâm linh của tỉnh Ninh Bình. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, việc bảo tồn không gian tự nhiên, giữ gìn sự tôn nghiêm và nâng cao ý thức của du khách là yếu tố then chốt. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa cảnh quan tự nhiên và giá trị tinh thần đã tạo nên một diện mạo riêng cho chùa Cây Thị - nơi không chỉ để tham quan, mà còn là điểm dừng chân cho những ai muốn tìm về sự an yên trong tâm hồn.