Căng thẳng Thổ Nhĩ Kỳ - Xy-ri: Nguy cơ châm ngòi xung đột khu vực

Lực lượng hải quân Xy-ri và Thổ Nhĩ Kỳ đang phối hợp tìm kiếm những phi công mất tích sau vụ Xy-ri bắn rơi máy bay chiến đấu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 22-6 vừa qua. Tín hiệu từ cả hai bên cho thấy, không bên nào muốn đối đầu quân sự sau sự cố này. Tuy nhiên, vụ việc đã làm gia tăng căng thẳng trong mối quan hệ giữa hai nước, vốn từng là đồng minh trước khi cuộc khủng hoảng chính trị xảy ra tại Xy-ri vào hồi tháng 3-2011. Cộng đồng quốc tế lo ngại rằng, những căng thẳng này sẽ châm ngòi xung đột trên toàn khu vực Trung Đông.

Ngoại trưởng A.Đa-vu-to-glu của Thổ Nhĩ Kỳ (giữa) rời phòng thu của Đài Truyền hình TRT ngày 24-6. Ảnh: Roi-tơ

Tổng thư ký LHQ Ban Ki Mun (Ban Ki-moon) ngày 23-6 bày tỏ "lo ngại sâu sắc" về tác động của vụ Xy-ri bắn rơi máy bay của Thổ Nhĩ Kỳ. Người phát ngôn của Tổng thư ký LHQ cho biết, ông Ban Ki Mun đặc biệt lo ngại về các tác động nghiêm trọng đối với toàn khu vực có thể xảy ra sau sự cố này. Ông Ban Ki Mun kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ kiềm chế trong phản ứng của mình, đồng thời đánh giá cao việc Thổ Nhĩ Kỳ cùng với Xy-ri tiến hành một cuộc tìm kiếm chung. Tuyên bố của Tổng thư ký LHQ được đưa ra sau khi Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Áp-đu-la Gun (Abdullah Gul) cho biết nước này sẽ có "hành động cần thiết" chống Xy-ri, rằng An-ca-ra không thể phớt lờ thực tế trên và sẽ thực hiện mọi điều cần thiết sau khi vụ việc được làm sáng tỏ.

Trước đó, Xy-ri thừa nhận đã bắn rơi máy bay chiến đấu của Thổ Nhĩ Kỳ vì chiếc máy bay này vi phạm không phận Xy-ri. Kênh truyền hình của Thổ Nhĩ Kỳ A Haber dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Xy-ri Mác-đi-si (Makdissi) ngày 23-6 cho biết, đây không phải là một cuộc tấn công. Ông Mác-đi-si cũng khẳng định, không có hành động thù địch nào giữa Xy-ri và Thổ Nhĩ Kỳ, mà đây chỉ là một hành động nhằm bảo vệ chủ quyền của Xy-ri.

Về phía Thổ Nhĩ kỳ, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ A.Đa-vu-to-glu (A.Davutoglu) ngày 24-6 cho rằng, Xy-ri đã bắn hạ chiếc F-4 trong khi máy bay này đang bay trong không phận quốc tế. Phát biểu trên kênh truyền hình TRT, ông Đa-vu-to-glu  nói: "Theo kết luận của chúng tôi, máy bay của chúng tôi đã bị bắn hạ trong không phận quốc tế, cách Xy-ri 13 hải lý". Ông tiết lộ chiếc máy bay trên đã bay vào không phận Xy-ri song đã nhanh chóng bay ra và nó không thực hiện nhiệm vụ do thám. Máy bay này chỉ đơn thuần đang thực hiện một chuyến bay huấn luyện để kiểm ra khả năng hệ thống ra-đa của Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Đa-vu-to-glu cho biết, An-ca-ra sẽ đưa vụ việc lên NATO trong tuần này và yêu cầu một cuộc họp về Xy-ri. Còn Phó thủ tướng nước này B.A-rin (B. Arinc) tuyên bố “chính quyền Xy-ri cần phải đưa ra lời giải thích rõ ràng”. Thổ Nhĩ Kỳ đã tuyên bố sẽ đáp trả hành động của Xy-ri song không nói rõ sẽ đáp trả bằng cách nào.

Vụ việc trên không những khiến quan hệ hai nước láng giềng thêm căng thẳng, mà nó còn khiến cho cộng đồng quốc tế lo ngại rằng, xung đột có thể bùng phát trên toàn khu vực Trung Đông. Ngoại trưởng Đức Vét-xtơ-ven (Westerwelle) cho biết, Đức rất quan ngại về vụ việc trên có thể leo thang thành bạo lực. Ngày 24-6, truyền thông nhà nước I-ran đưa tin Tê-hê-ran đã hối thúc An-ca-ra và Đa-mát thể hiện sự "kiềm chế" trước vụ việc này. Tổng thư ký LHQ Ban Ki Mun hy vọng hai bên giải quyết vụ việc thông qua các kênh ngoại giao.

Theo qdnd.vn