Tinh hoa nghệ thuật chạm khắc gỗ ở Ý Yên

Đ ến thôn La Xuyên, xã Yên Ninh, từ xa chúng tôi đã nghe thấy những tiếng máy cưa, máy xẻ tiếng đục đẽo lách cách, những chuyến xe tấp nập chở nguyên liệu về phục vụ cho nhu cầu sản xuất của làng nghề. Nghề chạm khắc gỗ của La Xuyên nổi tiếng với những đường nét chau chuốt, tinh tế, mềm mại. Những sản phẩm của làng nghề như: bàn ghế, sập gụ, tủ chè, cửa võng, hương án… không chỉ được người trong nghề đánh giá cao mà còn rất được ưa chuộng trên thị trường. Với cụm công nghiệp làng nghề La Xuyên rộng 16ha, hiện làng nghề thu hút hơn 30 doanh nghiệp và hơn 1.000 cơ sở sản xuất, tạo việc làm cho khoảng 5.000 lao động, trong đó thợ chạm khắc tỷ lệ 60%. Hoạt động sản xuất làng nghề sôi động thu hút được hàng nghìn lao động đến từ khắp các tỉnh, thành phố phía Bắc như Thái Nguyên, Lạng Sơn, Ninh Bình…

Gia đình chị Dương Thị Oanh hiện có cơ sở sản xuất 100m² chuyên về các đồ thủ công mỹ nghệ như: bàn ghế, bàn thờ, phòng thờ và các vật dụng như: lục bình, hoành phi, câu đối, bình tài lộc… và khu trưng bày sản phẩm rộng gần 700m² tại xóm Đường Khánh, thôn La Xuyên. Để có được cơ ngơi như ngày hôm nay, vợ chồng chị phải bắt đầu từ những người thợ mộc làm thuê từ khi mới hơn 10 tuổi. Cùng hoàn cảnh, cùng nghề, sau khi kết hôn, anh chị lại mất thêm gần 10 năm đi làm thuê cho các xưởng thủ công mỹ nghệ của làng, thành thạo đủ các công đoạn của nghề và dần dần tự mở được xưởng sản xuất. Hiện tại, gia đình chị thường xuyên có từ 25 đến 27 thợ chính lành nghề, trong đó có nhiều thợ có trên 20 năm kinh nghiệm. Doanh thu hàng năm đạt 15 đến 17 tỷ đồng. Chị Oanh cho biết: "Nhà tôi hiện có 4 máy đục công nghệ cao, một máy sẽ nhanh hơn rất nhiều người nhưng chỉ đục được đến cơ bản, còn những chi tiết tinh vi, hoàn thiện, thổi hồn vào sản phẩm vẫn phải tay người làm. Vì vậy trong giai đoạn này phải nhờ tối đa thợ mộc. Để có được sản phẩm hoàn chỉnh, quá trình sản xuất được chia làm bốn công đoạn, mỗi công đoạn đều có vai trò riêng, trong đó thứ nhất là việc chọn gỗ để cho ra một sản phẩm đảm bảo về chất lượng cũng như về mỹ thuật. Sau đó là việc phác thảo bố cục tạo hình đòi hỏi trí tưởng tượng phong phú và óc sáng tạo của người thợ. Tiếp đó là công đoạn đục thô. Cuối cùng là chạm tinh, đây là công đoạn đòi hỏi sự cần cù, tỷ mỷ và đôi bàn tay khéo léo của người thợ”.

Nghề mộc mỹ nghệ còn phát triển ở thôn Đằng Chương, xã Yên Tiến và ở thị trấn Lâm và rải rác ở một số xã trong huyện. Nghề không chỉ tạo việc làm cho nam giới mà cả nữ giới cũng tham gia làm nghề. Chị Phạm Thị Ánh, ở thị trấn Lâm mới ngoài 30 tuổi nhưng đã có hơn 10 năm trong nghề. Sau khi tốt nghiệp THPT chị quyết định chọn nghề mộc để phát triển. Và cũng từ nghề chị nên duyên cùng “đồng nghiệp”, đến nay anh chị cũng đã tạo dựng được xưởng sản xuất riêng, tạo công ăn việc làm gần 10 lao động. Chị Nhung cho biết, nghề mộc mỹ nghệ đòi hỏi người thợ phải có tính kiên trì, có óc sáng tạo, bàn tay khéo léo và kiến thức về gỗ. Các sản phẩm gỗ phải ít cong vênh, không dập ruột, dẻo mịn, dễ đánh bóng. Mỗi khâu có những yêu cầu khắt khe riêng, đòi hỏi kinh nghiệm, tay nghề của người thợ và đều liên quan mật thiết đến chất lượng cuối cùng của sản phẩm.