Nằm ở vị trí trung tâm vùng Nam đồng bằng sông Hồng, Nam Định là vùng đất có tiềm năng lớn để phát triển du lịch trải nghiệm cộng đồng. Khách du lịch đến với Nam Định không chỉ tham quan, nghỉ dưỡng mà còn được thưởng thức đặc sản ẩm thực truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa địa phương. Thời gian qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH, TT và DL) đã phối hợp với Hiệp hội Du lịch Nam Định, Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Nam Định, các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, doanh nghiệp lữ hành và các địa phương trong tỉnh đẩy mạnh khai khác, phát huy giá trị các tinh hoa văn hóa ẩm thực truyền thống để tạo ra các sản phẩm du lịch đặc thù, hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.
Văn hóa ẩm thực Nam Định phong phú, đa dạng với đủ các món ăn mang nét đặc trưng và mang bản sắc vùng miền. Ở những vùng quê biển Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Giao Thủy, đặc sản ẩm thực có: rượu, muối, nước mắm, nem nắm, cá chạch kho niêu, gỏi nhệch… Ở các vùng quê Nam Trực, Trực Ninh đặc sản ẩm thực là những món ăn như: bún, phở, bánh đa, miến dong… Ở thành phố Nam Định là ẩm thực đường phố, đặc sản quà tặng như: bánh mỳ, bánh cuốn, bánh gai, bánh nhãn, kẹo sìu châu, bánh xíu páo, bún đũa… Bà Lê Thị Thiết, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Nam Định cho biết: “Chính sự phong phú, đa dạng của ẩm thực Nam Định mà nhu cầu tìm hiểu, thưởng thức đặc sản trở thành tiêu chí hàng đầu để du khách chọn lựa khi khám phá và trải nghiệm du lịch ở Nam Định. Không chỉ thưởng thức vị ngon, hương vị độc đáo của từng món ăn, mà câu chuyện về nguyên liệu, cách chế biến đến ý nghĩa của các món ăn cũng mang đến những giá trị tinh thần, nâng cao sự thú vị cho mỗi chuyến tham quan, nghỉ dưỡng kết hợp du lịch của du khách”.
Văn hóa ẩm thực có vai trò quan trọng, góp phần làm tăng hiệu quả, tạo nên thành công cho hoạt động xúc tiến, quảng bá hình ảnh du lịch Nam Định. Năm 2022 là năm tỉnh ta diễn ra nhiều sự kiện văn hóa, thể thao lớn như: Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games 31), Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX, Ngày của Phở lần thứ 6… Tại các sự kiện này, tỉnh đặc biệt quan tâm, chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến du lịch với những giá trị, tinh hoa văn hóa truyền thống của đất và người quê hương Nam Định đến du khách, tạo ấn tượng tốt đẹp đối với bạn bè trong nước và quốc tế. Ngoài những thông tin được khách du lịch quan tâm như: khách sạn, nhà hàng, điểm đến du lịch, cảnh quan nông thôn, các phương tiện vận chuyển, điều kiện giao thông thì vấn đề ăn uống cũng đặc biệt quan trọng. Tại sự kiện SEA Games 31 tổ chức tại Nam Định, Sở VH, TT và DL đã tạo điều kiện để Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Nam Định phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức trình diễn, trưng bày “Không gian trải nghiệm văn hóa ẩm thực” gồm các món ăn đặc sản của Nam Định như phở bò, bún đũa, xôi kê, bánh dày, bánh cuốn, bánh xíu páo… và nhiều miền quê khác do các nghệ nhân ẩm thực, đầu bếp nổi tiếng thực hiện. Bên cạnh đó còn có các gian hàng còn trưng bày, giới thiệu, bán các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp truyền thống, sản phẩm OCOP như: kẹo sìu châu, nước nắm, gạo, phở ăn liền "Phở xưa”… Trong đó, 2 món ăn là nem nắm Giao Thuỷ và bánh cuốn làng Kênh được xếp vào “Top 100 món ăn đặc sản của Việt Nam”; 2 sản phẩm nước mắm Sa Châu và gạo tám xoan Hải Hậu được chọn vào “Top 100 đặc sản quà tặng Việt Nam”.
Năm 2022, Sở VH, TT và DL đã phối hợp với Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam tổ chức hành trình khảo sát xây dựng di sản văn hóa ẩm thực tiêu biểu tại Nam Định. Chương trình thuộc Dự án 100 món ẩm thực tiêu biểu Việt Nam giai đoạn 2022-2024 với mục đích giới thiệu, quảng bá những nét đặc sắc về văn hóa, lịch sử để phát triển du lịch Việt Nam. Trong chuỗi các hoạt động của hành trình tại Nam Định có chương trình tìm hiểu lịch sử văn hóa ẩm thực trấn Sơn Nam Hạ với các món ăn dân gian vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng thông qua các hoạt động giao lưu với các nghệ nhân ẩm thực, quảng bá một số món ăn; tham quan, trải nghiệm cách thức làm cỗ, dâng cỗ và thi cỗ tại Đền Gin, xã Nam Dương (Nam Trực)… Sự kiện này là tiền đề để Nam Định đăng cai tổ chức thành công chuỗi sự kiện ẩm thực Ngày của Phở lần thứ 6 trong tháng 12-2022 với hàng loạt các hoạt động: trải nghiệm chế biến và thưởng thức phở; tour thăm làng phở cổ trăm năm - làng Vân Cù, xã Đồng Sơn (Nam Trực); hội thảo “Phở hội tụ”; thi viết, kể chuyện về phở; cuộc thi chung kết “Đi tìm người nấu phở ngon năm 2022”...
Từ năm 2020 đến nay, Nam Định được đánh giá là một trong 4 tỉnh, thành phố tiêu biểu của toàn quốc trong thực hiện chương trình mỗi xã, phường một sản phẩm (OCOP); tích cực xây dựng thương hiệu ẩm thực truyền thống, đặc trưng của địa phương với sự hưởng ứng tham gia của cộng đồng dân cư, sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý, chính quyền, qua đó mang lại hiệu quả kinh tế cao. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã có hơn 150 sản phẩm OCOP cấp tỉnh đạt hạng 3-4 sao. Một số sản phẩm OCOP đã được xuất khẩu như: Muối Nadisalt, kẹo sìu châu, ngao Lenger, gạo sạch Toản Xuân… đã thu hút hàng nghìn lượt người dân và du khách tới tham quan, mua sắm tại Hội chợ trưng bày sản phẩm OCOP và Hội chợ Công thương khu vực phía Bắc hàng năm. Nam Định cũng đẩy mạnh khai thác, phát huy giá trị văn hóa ẩm thực trong phát triển du lịch. Nhiều đơn vị, cơ sở kinh doanh ẩm thực, dịch vụ du lịch đã đưa đặc sản ẩm thực Nam Định vào các nhà hàng, khách sạn, homestay, điểm đến du lịch… nhằm giới thiệu và mang đến trải nghiệm thú vị cho du khách, đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ; quảng bá các món ăn, sản phẩm quà tặng đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, mở rộng không gian nhà hàng, khách sạn mang phong cách truyền thống, hiện đại.
Thời gian tới, ngành Du lịch tỉnh tiếp tục tăng cường phối hợp với các ngành, địa phương xây dựng cơ chế, chính sách đầu tư kinh phí cho việc phát triển văn hóa ẩm thực, gắn ẩm thực với các tour du lịch. Đẩy mạnh xã hội hoá, mở rộng các hình thức tổ chức hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch nói chung và ẩm thực nói riêng. Quy hoạch xây dựng các điểm đến du lịch trải nghiệm, cộng đồng, sinh thái, các tuyến đường, phố ẩm thực để tạo điểm nhấn cho việc thưởng thức ẩm thực, tham gia vào quy trình chế biến món ăn của du khách khi đến Nam Định. Đẩy mạnh công tác xúc tiến, quảng bá sản phẩm ẩm thực của tỉnh thông qua việc thường xuyên tham dự các hội chợ, triển lãm, liên hoan ẩm thực trong nước và quốc tế; xây dựng website, cẩm nang, tập gấp về du lịch ẩm thực đặc sản của các vùng, miền trên địa bàn tỉnh để giới thiệu tới du khách. Quan tâm bảo tồn giá trị văn hóa ẩm thực gắn với các lễ hội truyền thống, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư địa phương. Nâng cao tay nghề của các đầu bếp, nghệ nhân ẩm thực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ thuyết minh viên, hướng dẫn viên du lịch. Tăng cường tổ chức các hội thảo, hội nghị chuyên đề về ẩm thực; tổ chức các cuộc thi tay nghề nghiệp vụ du lịch như: thi đầu bếp, nấu ăn, bartender;...
Việc khai thác, phát huy giá trị văn hóa ẩm thực để trở thành một loại hình du lịch, tạo nên thương hiệu du lịch Nam Định, đa dạng hóa sản phẩm, loại hình du lịch, gia tăng giá trị sản vật địa phương và nâng cao vị thế của du lịch Nam Định, góp phần phát triển kinh tế - xã hội./.
Bài và ảnh:
Khánh Dũng
