Niềm vui người tham gia BHXH tự nguyện được nhận lương hưu

Đó là những lợi ích thiết thực đối với người tham gia BHXH tự nguyện. Đối với những lao động tự do, niềm vui càng lớn hơn khi hết tuổi lao động, họ nhận lương hưu như những cán bộ, công chức Nhà nước và yên tâm khi cuộc sống về già được chăm sóc sức khỏe và có lương hưu làm chỗ dựa trong cuộc sống.

Ông Trần Văn Toàn, phường Nam Bình (thành phố Ninh Bình) nguyên là công nhân một công ty cơ khí trên địa bàn thành phố Ninh Bình. Trong một lần bị tai nạn, mất sức lao động ông phải nghỉ việc. Thời điểm đó, ông Toàn đã tham gia BHXH bắt buộc tại công ty được 15 năm. 

Sau khi nghỉ việc, ông Toàn mong muốn được thanh toán chế độ BHXH 1 lần. Tuy nhiên, khi được cán bộ truyền thông của BHXH tỉnh tư vấn, phân tích tính ưu việt từ chính sách BHXH tự nguyện, như với trường hợp của ông, nên tham gia BHXH tự nguyện thêm 5 năm nữa để đủ 20 năm và đến tuổi nghỉ hưu ông sẽ được hưởng lương hưu và được cấp thẻ BHYT hưu trí miễn phí với quyền lợi KCB được chi trả 95%, nên ông Toàn đã quyết định tham gia BHXH tự nguyện.

Đến tháng 11/2022 vừa qua, khi đủ 60 tuổi và hoàn thành đủ 20 năm đóng BHXH, ông Toàn đã được nhận lương hưu hàng tháng và được cấp thẻ BHYT miễn phí đến trọn đời. Theo ông Toàn, đó là chính sách nhân văn, ưu việt của Đảng và Nhà nước mà mỗi người dân cần nắm được, từ đó có cơ hội được thụ hưởng, góp phần đảm bảo an sinh xã hội.

Với bà Nguyễn Thị Mai, xã Yên Thái (huyện Yên Mô), do trải qua 2 lần gián đoạn công việc, khi đến tuổi nghỉ hưu, bà Mai còn thiếu 7 năm đóng BHXH mới được hưởng chế độ hưu trí theo quy định. Được sự vận động, tuyên truyền của cán bộ BHXH huyện Yên Mô, bà Mai quyết định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện với số tiền đóng thêm là gần 4 triệu đồng/năm để được nhận lương hưu. Vừa qua, bà Mai rất vui khi được nhận 2 tháng lương hưu trong cùng 1 lần chi trả (tháng 1 và tháng 2). Số tiền này rất có ý nghĩa trong những ngày Tết cổ truyền của dân tộc, vì bà có điều kiện sắm Tết đầy đủ để đón con, cháu sum vầy. 

Theo bà Mai, bà thấy rất may khi không lấy số tiền trước đó theo hình thức về 1 lần, vì như thế là rất thiệt thòi cho bản thân. Giờ đây, bà không chỉ được hưởng lương hưu để trang trải các chi phí cho cuộc sống, mà còn được chăm sóc sức khỏe bằng thẻ BHYT miễn phí, rất an tâm khi tuổi già sức yếu không phải phụ thuộc, trở thành gánh nặng cho con, cháu. 

Thực tế trong khi có nhiều người đã tham gia BHXH nhiều năm nhưng vừa qua lại lựa chọn rút một lần, thì cũng có không ít trường hợp như ông Toàn, bà Mai… lại lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện để được nhận lương hưu, bởi họ hiểu rất rõ không có nguồn thu nhập ổn định, lại đối mặt với nhiều vấn đề về sức khỏe khi về già sẽ mang đến nỗi lo rất lớn cho bản thân và gia đình.

Theo quy định hiện hành, người tham gia BHXH từ đủ 20 năm trở lên, đủ điều kiện về tuổi nghỉ hưu, sẽ được giải quyết hưởng lương hưu hàng tháng. Với trường hợp đóng BHXH chưa đủ 20 năm, người lao động có thể đóng BHXH tự nguyện cho đủ số năm, hoặc đóng 1 lần cho số năm còn thiếu (tối đa 10 năm) để có lương hưu. Lương hưu được chi trả hàng tháng, đảm bảo ổn định cuộc sống cho người hết tuổi lao động. Mức hưởng lương hưu không phải mức cố định tại thời điểm nghỉ hưu, định kỳ được điều chỉnh tăng theo chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế để đảm bảo cuộc sống người hưởng.  

Từ năm 1995 đến nay, Nhà nước đã thực hiện 22 lần điều chỉnh lương hưu, lần gần nhất là từ đầu năm 2022, và dự kiến từ 1/7/2023 sẽ tiếp tục điều chỉnh tăng với một số nhóm đối tượng đang nhận lương hưu. Người nhận lương hưu còn được cấp thẻ BHYT miễn phí, được hưởng các quyền lợi KCB và chăm sóc sức khỏe trọn đời. Quỹ BHYT chi trả với mức hưởng 95% (cao hơn mức hưởng trung bình của người tham gia BHYT theo hộ gia đình). Trường hợp người nhận lương hưu không may qua đời, thân nhân sẽ được hưởng chế độ mai táng phí bằng 10 lần mức lương cơ sở, thân nhân còn được chi trả chế độ tuất một lần hoặc hàng tháng với nhiều quyền lợi.

Theo ý kiến của nhiều người đã, đang và sẽ tham gia BHXH tự nguyện, thực tế trong công tác BHXH tự nguyện hiện nay còn một số bất cập, khó khăn. Đó là thời gian tham gia đóng BHXH tự nguyện hiện quá dài, với thời gian đóng đủ 20 năm, nên chăng giảm xuống khoảng 15 năm. Trước mong muốn này, cán bộ ngành BHXH, Bưu điện và các tổ chức dịch vụ BHXH, BHYT cũng cố gắng để tuyên truyền cho người dân về lộ trình giảm đóng BHXH theo Nghị quyết 28 mà cơ quan chức năng đang bàn thảo để người dân yên tâm.

Một khó khăn nữa, là do đối tượng tham gia BHXH tự nguyện hầu hết là lao động tự do, người làm nông nghiệp, thu nhập không cao và không ổn định, hiện phần lớn người tham gia BHXH tự nguyện chọn mức đóng dưới 1,5 triệu đồng/tháng, nên việc nâng mức chuẩn nghèo từ 700.000 đồng lên 1,5 triệu đồng từ năm 2022 đã ảnh hưởng đến việc tái tục cũng như phát triển đối tượng BHXH tự nguyện mới. 

Do đó, để thu hút người dân tham gia, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ thêm phần đóng và giảm thời gian đóng theo như dự thảo mà Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến về Luật BHXH sửa đổi. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh thêm nhiều đợt tuyên truyền để người dân hiểu đúng, đủ về chính sách BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình, từ đó tích cực và tự nguyện, yên tâm tham gia, góp phần đảm bảo an sinh xã hội.

Bài, ảnh: Hạnh Chi