Nghị quyết số 02-NQ/TU: Mở hướng lập nghiệp cho thanh niên xuất ngũ

Kỳ III: Hiện thực hóa khát vọng lập nghiệp trên quê hương

Thời gian thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TU, ngày 24/12/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm cho thanh niên là hạ sĩ quan, chiến sĩ hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân xuất ngũ trở về địa phương giai đoạn 2026-2030" đến nay tuy chưa dài, song đã tạo chuyển biến rõ nét cả về nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và người dân, từ đó chung tay góp phần hiện thực hóa khát vọng lập nghiệp trên quê hương của thanh niên xuất ngũ.

Bản lĩnh người lính trên mặt trận kinh tế

Rời quân ngũ trở về đời thường, hành trang lớn nhất của những người lính trẻ là tính kỷ luật, bản lĩnh vững vàng, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và ý chí vượt khó được tôi luyện trong môi trường quân đội. Nhiều cựu chiến binh, cựu quân nhân xuất ngũ đã khẳng định được bản lĩnh của mình trên mặt trận phát triển kinh tế.

Một trong những minh chứng tiêu biểu là anh Đinh Văn Thuận, xóm Nam Châu, xã Hải Quang, từng thực hiện nghĩa vụ quân sự tại Tiểu đoàn 16 (Sư đoàn 312). Sau khi hoàn thành nghĩa vụ và tốt nghiệp đại học, anh từng có công việc ổn định trong lĩnh vực công nghệ thông tin với mức thu nhập khá cao.

Tuy nhiên, anh quyết định trở về quê hương để khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao - hướng đi khi ấy còn khá mới mẻ và tiềm ẩn nhiều rủi ro. “Có thời điểm gần như phải làm lại từ đầu. Thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm sản xuất, thị trường chưa ổn định, nhiều mô hình mới chưa ai làm. Nhưng môi trường quân đội giúp tôi suy nghĩ rằng khó đến đâu cũng phải tìm cách vượt qua”, anh Thuận chia sẻ.

Chính bản lĩnh của người lính đã giúp anh kiên trì theo đuổi hướng đi riêng: áp dụng tư duy khoa học, tác phong kỷ luật và sự chuẩn xác của người kỹ sư vào sản xuất nông nghiệp. Anh không làm nông nghiệp theo kinh nghiệm cảm tính mà từng bước ứng dụng công nghệ để tối ưu quy trình sản xuất như: Hệ thống cảm biến tự động điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm trong nhà yến; quy trình tuần hoàn nước trong nuôi trồng thủy sản; mô hình sản xuất hữu cơ khép kín… giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Từ mô hình nhỏ ban đầu, đến nay anh xây dựng được hệ thống sản xuất tổng hợp gồm nuôi chim yến, nuôi trồng thủy sản, trồng cây dược liệu, cây ăn quả kết hợp du lịch sinh thái. Doanh thu từ mô hình đạt từ 6-8 tỷ đồng/năm, lợi nhuận khoảng 2,5-3 tỷ đồng/năm, tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương.

Điều đáng quý là sau khi thành công, anh Thuận vẫn luôn dành sự quan tâm hỗ trợ thanh niên địa phương, trong đó có nhiều quân nhân xuất ngũ. Anh thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, hỗ trợ cây giống, con giống, tạo việc làm thời vụ cho thanh niên trở về quê hương. “Người lính khi trở về đời thường nếu có định hướng đúng và được tạo điều kiện thì hoàn toàn có thể làm chủ cuộc sống, làm giàu trên chính quê hương mình”, anh Thuận nói.

Ghi nhận những thành tích nổi bật đó, tháng 10/2025, anh Đinh Văn Thuận vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba vì thành tích xuất sắc trong phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”. Trước đó, anh được nhận nhiều danh hiệu như: “Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2024”, “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác”, Giải thưởng “Sao Thần Nông”, “Cựu chiến binh gương mẫu”...

Những mô hình như anh Thuận chính là minh chứng sinh động cho giá trị của môi trường quân ngũ trong việc rèn luyện ý chí, bản lĩnh và tinh thần vượt khó của thanh niên. Đồng thời, đây cũng là thực tiễn quan trọng để tỉnh xây dựng và ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TU với mục tiêu nhân rộng những mô hình lập nghiệp thành công trong lực lượng quân nhân xuất ngũ.

Đưa Nghị quyết 02-NQ/TU vào cuộc sống

Nếu như trước đây, những mô hình thành công như anh Đinh Văn Thuận chủ yếu dựa vào nỗ lực tự thân, thì hiện nay, với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, công tác đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm cho thanh niên xuất ngũ đang dần có thêm nền tảng bền vững hơn. Tại nhiều địa phương, việc triển khai Nghị quyết số 02-NQ/TU đã giúp thay đổi rõ rệt nhận thức của cấp ủy, chính quyền và chính thanh niên sau quân ngũ về học nghề, lập nghiệp.

Tại phường Vị Khê, địa phương có nghề trồng, kinh doanh cây cảnh phát triển lâu năm, nhu cầu về vận chuyển, cơ giới hóa và lao động kỹ thuật phục vụ sản xuất ngày càng lớn. Vì vậy, khi triển khai Nghị quyết số 02-NQ/TU, Đảng ủy phường xác định phải gắn công tác đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm cho thanh niên xuất ngũ với thế mạnh kinh tế đặc thù của địa phương để thanh niên xuất ngũ vừa có việc làm ổn định, vừa tiếp tục gắn bó, phát triển nghề truyền thống của quê hương”.

Năm 2026, phường Vị Khê có 50 thanh niên hoàn thành nghĩa vụ, Đảng ủy phường đã chỉ đạo các chi bộ, đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh, mạng xã hội, sinh hoạt đoàn thể; đồng thời phối hợp lực lượng Công an, Quân sự, cơ sở đào tạo nghề rà soát nhu cầu học nghề, việc làm của từng thanh niên.

Thượng tá Vũ Mạnh Huân, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự phường Vị Khê cho biết: “Điều đáng mừng là nhận thức của thanh niên hiện nay đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nếu trước đây một số thanh niên còn tâm lý ngại thì nay các cháu đã chủ động đăng ký học nghề để phục vụ phát triển kinh tế gia đình và tìm kiếm việc làm lâu dài”.

Anh Nguyễn Huy Bảo Linh, Tổ dân phố Lã Điền, phường Vị Khê là một trong những thanh niên đang từng bước hiện thực hóa hành trình lập nghiệp của mình sau quân ngũ. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự vào tháng 1/2026, được cấp thẻ học nghề miễn phí, anh đăng ký khóa đào tạo lái xe hạng C1 tại Trường Cao đẳng nghề số 20.

Anh Linh cho biết: “Trước khi xuất ngũ, tôi được địa phương và đơn vị Quân đội tư vấn, định hướng nghề nghiệp. Gia đình làm cây cảnh nên tôi đăng ký học lái xe để sau này vừa phụ giúp gia đình vận chuyển hàng hóa, vừa có thêm nghề nghiệp ổn định. Sau hơn 3 tháng học tập, tôi thấy môi trường học nghề rất phù hợp, bản thân cũng tự tin hơn về định hướng tương lai”.

Theo Thượng tá Phạm Văn Quang, Phó Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, trong số 5.086 thanh niên xuất ngũ năm 2025 đã có 2.783 người tham gia học nghề; 2.205 người có việc làm ổn định trong cơ quan, xí nghiệp và 199 người đi xuất khẩu lao động. Riêng năm 2026, toàn tỉnh có 4.889/4.889 thanh niên xuất ngũ (đạt 100%) được tư vấn việc làm và cấp thẻ học nghề; đến nay có 1.150 người tham gia học nghề và 450 người có việc làm trong các cơ quan, doanh nghiệp.

Từ chỗ chủ yếu hỗ trợ mang tính ngắn hạn, Ninh Bình đang từng bước xây dựng một cơ chế hỗ trợ đồng bộ hơn, gắn đào tạo nghề với nhu cầu thị trường lao động và định hướng phát triển nguồn nhân lực trẻ của địa phương. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế, nhiều khó khăn, bất cập cũng đang đặt ra, đặc biệt liên quan đến chính sách thẻ học nghề cho bộ đội xuất ngũ.

Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, thời hạn sử dụng thẻ học nghề hiện chỉ kéo dài 12 tháng kể từ ngày xuất ngũ là tương đối ngắn. Thực tế, nhiều thanh niên sau khi rời quân ngũ cần thời gian ổn định cuộc sống, tìm hiểu nghề nghiệp phù hợp hoặc đi làm thêm để có thu nhập trước mắt. Khi có nhu cầu học nghề thì thời hạn sử dụng thẻ đã hết hoặc không còn đủ thời gian để theo học các ngành nghề phù hợp.

Bên cạnh đó, mức hỗ trợ học nghề hiện nay ở một số ngành nghề chưa theo kịp chi phí đào tạo thực tế, đặc biệt đối với các nghề kỹ thuật cao đòi hỏi trang thiết bị hiện đại như cơ khí, điện tử, công nghệ ô tô, vận hành máy công trình… Nhiều quân nhân xuất ngũ vẫn phải tự đóng thêm chi phí đào tạo, gây khó khăn cho những gia đình điều kiện kinh tế hạn chế, ảnh hưởng tới quyết định học nghề của thanh niên.

Từ thực tiễn đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh kiến nghị Trung ương nghiên cứu kéo dài thời hạn sử dụng thẻ học nghề từ 12 tháng lên 24-36 tháng; đồng thời điều chỉnh giá trị hỗ trợ học nghề phù hợp với chi phí đào tạo thực tế tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện nay. Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, việc điều chỉnh này không chỉ bảo đảm quyền lợi cho quân nhân xuất ngũ mà còn góp phần khuyến khích thanh niên mạnh dạn lựa chọn các ngành nghề kỹ thuật cao -lĩnh vực thị trường lao động đang có nhu cầu lớn.

Địa phương cũng đề xuất tăng cường tổ chức các ngày hội việc làm dành riêng cho quân nhân xuất ngũ; mở rộng các buổi tư vấn trực tiếp giữa cơ sở đào tạo nghề và thanh niên trước khi xuất ngũ; hoàn thiện cơ chế theo dõi, hỗ trợ lâu dài sau đào tạo để người học có điều kiện ổn định nghề nghiệp.

Theo Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TU của UBND tỉnh, giai đoạn 2026-2030, Ninh Bình tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tư vấn hướng nghiệp cho thanh niên ngay từ thời điểm còn tại ngũ; tổ chức thường xuyên các chương trình “Ngày hội việc làm”, tăng cường thông tin về thị trường lao động, cơ hội việc làm và chính sách đào tạo nghề.

Các cơ sở đào tạo nghề tiếp tục mở rộng ngành nghề đào tạo theo hướng bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; chú trọng các lĩnh vực cơ khí, điện tử, công nghệ ô tô, logistics, thương mại điện tử, lái xe, vận hành máy công trình, công nghiệp phụ trợ và nông nghiệp công nghệ cao. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Công an tỉnh tiếp tục phối hợp rà soát nhu cầu học nghề, việc làm của thanh niên trong thời gian tại ngũ; tăng cường kết nối doanh nghiệp, tổ chức các hoạt động tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm phù hợp với năng lực và điều kiện của từng đối tượng.

Tỉnh cũng khuyến khích các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo nghề; mở rộng mô hình “Doanh nghiệp đồng hành cùng quân nhân xuất ngũ”; ưu tiên tuyển dụng lao động là quân nhân xuất ngũ vào các vị trí kỹ thuật, quản lý sản xuất và vận hành thiết bị.

Với sự đồng bộ từ cơ chế, chính sách và sự tham gia quyết liệt, linh hoạt của các cấp ủy đảng, chính quyền và cộng đồng sẽ là bệ phóng vững chắc giúp quân nhân xuất ngũ ổn định cuộc sống, mạnh dạn vươn lên làm chủ kinh tế. Đây cũng là nguồn nhân lực chất lượng, có bản lĩnh và khát vọng cống hiến, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của quê hương thời kỳ mới.