Ký ức về Ngày hội non sông năm 1946

Lá phiếu đầu tiên - niềm vinh dự thiêng liêng

Ở tuổi tròn 100, cụ bà Lê Thị Hưu, sinh năm 1926, đảng viên 75 năm tuổi Đảng, hiện sinh sống tại tổ dân phố Đông Hải, phường Duy Hà vẫn còn khá minh mẫn. Cụ vẫn thường xuyên kể cho con cháu nghe về truyền thống cách mạng của gia đình, đặc biệt là ký ức về những dấu mốc lịch sử trọng đại của đất nước mà cụ đã trải qua.

May mắn sinh ra trong gia đình có cha mẹ sớm tiếp thu tư tưởng tiến bộ, cụ Hưu được học chữ từ nhỏ. Từ khi mới 17 tuổi, cụ Hưu đã tham gia đội dân quân cứu quốc, một lòng đi theo cách mạng. Sau này, cụ nên duyên cùng người chồng là xã đội trưởng xã Hoàng Đạo Bắc (gồm các xã: Duy Hải, Duy Minh, Hoàng Đông cũ, nay là phường Duy Hà). Hai vợ chồng cùng chung lý tưởng, tích cực tham gia hoạt động cách mạng; ngôi nhà nhỏ của gia đình trở thành cơ sở bí mật nuôi giấu cán bộ, góp phần cùng Nhân dân địa phương làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, gia đình cụ Lê Thị Hưu vẫn một lòng son sắt theo Đảng. Với những đóng góp cho cách mạng, gia đình cụ được tặng thưởng Bảng “Gia đình vẻ vang”; bản thân hai vợ chồng cụ được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều huân, huy chương kháng chiến cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Dù tuổi đã tròn một thế kỷ, sức khỏe không còn như trước, nhưng mỗi khi nhắc đến Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên của đất nước, ánh mắt cụ Lê Thị Hưu vẫn ánh lên niềm xúc động khó giấu.

Cụ chậm rãi nhớ lại: “Ngày ấy, nước ta vừa giành được độc lập, chính quyền cách mạng còn non trẻ, việc tổ chức bầu cử Quốc hội khóa I gặp không ít khó khăn. Nhưng tin Đảng, tin Bác Hồ, ở địa phương ai cũng quyết tâm tổ chức thành công cuộc bầu cử”.

Cụ cho biết thêm, dù điều kiện còn thiếu thốn, thông tin chưa thuận tiện như bây giờ, thông tin cuộc bầu cử chủ yếu được bà con truyền tai nhau, nhưng không khí ngày bầu cử thì rộn ràng lắm. Khi đó, ở làng quê còn nhiều người chưa biết chữ. Là một trong số ít người có thể đọc, viết, trong ngày bầu cử lịch sử ấy, ngoài việc tự mình thực hiện quyền công dân, cụ Hưu còn giúp nhiều bà con trong làng hiểu rõ cách ghi phiếu và thực hiện quyền bầu cử.

Tám mươi năm đã trôi qua, nhưng với người đảng viên già, ký ức về những lá phiếu đầu tiên của nền dân chủ Việt Nam vẫn vẹn nguyên như một dấu ấn thiêng liêng của thời đại - thời khắc mà quyền làm chủ của Nhân dân được khẳng định bằng chính lá phiếu giản dị mà đầy ý nghĩa.

Đồng chí Lê Minh Dũng, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ dân phố Đông Hải, phường Duy Hà cho biết: Gia đình cụ Lê Thị Hưu là gia đình có công với cách mạng, nhiều năm qua luôn gương mẫu trong các phong trào ở địa phương. Bản thân cụ Hưu không chỉ là tấm gương sáng về tinh thần cách mạng mà còn luôn nhắc nhở con cháu phát huy truyền thống gia đình, sống và làm việc có trách nhiệm với cộng đồng.

“Mặc dù tuổi đã cao nhưng cụ Hưu vẫn rất quan tâm đến tình hình đất nước, đặc biệt là cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp diễn ra vào ngày 15/3/2026. Việc tổ dân phố Đông Hải có một cử tri tròn 100 tuổi, từng tham gia Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên của đất nước và năm nay tiếp tục thực hiện quyền bầu cử là niềm vinh dự, tự hào lớn đối với cán bộ và Nhân dân địa phương,” đồng chí Dũng chia sẻ.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cử tri cao tuổi, sức khỏe yếu như cụ Hưu, Tổ bầu cử Tổ dân phố Đông Hải đã xây dựng kế hoạch cụ thể, bố trí lực lượng hỗ trợ, hướng dẫn tận tình. Đối với những trường hợp không thể đến khu vực bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ tổ chức mang hòm phiếu phụ đến tận nhà theo đúng quy định, bảo đảm trang trọng, an toàn và thuận tiện. Qua đó, mọi cử tri, đặc biệt là những nhân chứng lịch sử như cụ Lê Thị Hưu đều có thể trực tiếp thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình, góp phần vào thành công chung của ngày hội lớn của toàn dân.

Ký ức Ngày hội non sông trong tâm trí người chứng kiến

Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên của đất nước năm 1946 cũng để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm trí nhiều người dân từng chứng kiến thời khắc lịch sử ấy. Đối với ông Nguyễn Cảnh Hưng, sinh năm 1938, thôn Nhất Nhì, xã Liêm Hà, dù khi đó còn nhỏ, chưa đủ tuổi để cầm lá phiếu thực hiện quyền công dân, nhưng ký ức về Ngày hội non sông năm ấy đến nay vẫn vẹn nguyên trong trí nhớ.

Ông Hưng kể, khi đó quê ông là làng Nhất, ngôi làng lớn nhất của xã Liêm Cần, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam cũ, nên cả làng là một điểm bỏ phiếu riêng, không phải ghép chung cùng làng khác. Hòm phiếu được đặt trang trọng tại đình làng - nơi linh thiêng và tôn nghiêm nhất đối với người dân địa phương.

Dù điều kiện còn nhiều thiếu thốn, nhưng việc chuẩn bị cho ngày bầu cử vẫn được thực hiện rất trang trọng. Hòm phiếu khi ấy chỉ là chiếc hộp bìa cứng vuông vắn, được dán giấy đỏ bên ngoài, nổi bật dòng chữ “Hòm phiếu” cắt bằng giấy trắng. Giản dị là vậy, nhưng trong mắt người dân khi ấy, đó là biểu tượng thiêng liêng của quyền làm chủ vừa giành lại được sau bao năm bị áp bức, bóc lột.

Gia đình ông Hưng khi đó có bốn người tham gia bỏ phiếu, gồm bố mẹ và hai chị gái. Ông vẫn nhớ rõ buổi sáng hôm ấy, cả nhà dậy từ rất sớm, ai cũng sửa soạn quần áo tươm tất. Những bộ quần áo lành lặn, đẹp nhất được mang ra mặc trong niềm háo hức đặc biệt.

“Dù còn nhỏ, nhưng tôi vẫn cảm nhận được niềm vui và sự tự hào trong ánh mắt của bố mẹ và các chị. Niềm vui ấy cũng giống như khi cả làng nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945,” ông Hưng bồi hồi nhớ lại.

Ông kể, khi đó nhiều người dân chưa biết chữ, nhiều người cũng mới chỉ biết đọc “i-tờ” từ những lớp bình dân học vụ, nên nhiều đứa trẻ trong làng được đi học từ nhỏ đã giúp người lớn đọc tên các ứng cử viên để thực hiện việc bỏ phiếu.

Năm nay đã 88 năm tuổi đời, gần 60 năm tuổi Đảng, đối với ông Nguyễn Cảnh Hưng, ký ức ngày bầu cử năm ấy thực sự là sự kiện trọng đại của cuộc đời. “Lá phiếu của mỗi cử tri khi ấy không chỉ là việc bầu cử đơn thuần. Đó là biểu hiện của quyền độc lập, tự do mà dân tộc đã phải đánh đổi bằng biết bao xương máu. Người dân tin tưởng vào Bác Hồ, vào chính quyền cách mạng và hy vọng vào một cuộc sống mới tốt đẹp hơn,” ông Hưng chia sẻ.

Tiếp nối tinh thần dân chủ từ những lá phiếu lịch sử

Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 đã thành công tốt đẹp, đi vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi của nền dân chủ Việt Nam. Lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã trở thành công dân của một quốc gia độc lập, trực tiếp tham gia quyết định vận mệnh của đất nước thông qua lá phiếu của mình.

Tinh thần của Ngày Tổng tuyển cử năm 1946 đến nay vẫn tiếp tục được các thế hệ cử tri gìn giữ và phát huy. Cùng với cả nước, hơn 3 triệu cử tri của tỉnh Ninh Bình đang hướng về Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 với niềm tin tưởng, kỳ vọng lớn lao.

Ông Đỗ Xuân Hòa, cử tri cao tuổi thôn Hữu Minh, xã Giao Ninh chia sẻ, bản thân ông rất phấn khởi và mong chờ đến ngày bầu cử để được trực tiếp lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.

Không chỉ thực hiện quyền công dân của mình, với uy tín của một người cao tuổi trong cộng đồng, ông Hòa còn tích cực tuyên truyền, vận động con cháu, họ hàng và bà con trong thôn xóm tham gia bầu cử đầy đủ. Theo ông, mỗi lá phiếu hôm nay không chỉ thể hiện trách nhiệm của công dân mà còn là sự tiếp nối truyền thống dân chủ đã được hun đúc từ Ngày Tổng tuyển cử lịch sử năm 1946.

“Những lá phiếu năm xưa đã đặt nền móng cho nền dân chủ của đất nước. Thế hệ hôm nay càng phải trân trọng và thực hiện tốt quyền, nghĩa vụ của mình,” ông Hòa nói.

Từ những lá phiếu giản dị trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên cách đây 80 năm đến tinh thần trách nhiệm của cử tri hôm nay là một dòng chảy lịch sử bền bỉ. Dòng chảy ấy không chỉ khẳng định quyền làm chủ của Nhân dân, mà còn là minh chứng cho niềm tin son sắt của các thế hệ người Việt Nam đối với Đảng, với Nhà nước và sự phát triển hùng cường, thịnh vượng của đất nước trong kỷ nguyên mới.