Kỳ họp thứ tư, Quốc hội khóa XV: Thảo luận về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật

Qua thảo luận, các đại biểu thống nhất đánh giá, năm 2022, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) tiếp tục được đẩy mạnh và có bước tiến mạnh, đột phá với quyết tâm chính trị cao hơn, hành động mạnh mẽ, "không có vùng cấm, không có ngoại lệ"; tham nhũng tiếp tục được kiềm chế, có chiều hướng thuyên giảm.

Kết quả công tác PCTN đã tạo hiệu ứng tích cực, lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội, được cán bộ, đảng viên và nhân dân đồng tình, ủng hộ, được bạn bè quốc tế ghi nhận. Tội phạm tham nhũng, chức vụ phát hiện tăng 40,97% cho thấy công tác phát hiện và xử lý tham nhũng ngày càng quyết liệt, đạt hiệu quả cao hơn, góp phần quan trọng vào công tác phòng ngừa. 

Năm 2022, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã đề ra nhiều giải pháp quyết liệt để vừa bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo đảm đấu tranh có hiệu quả với tội phạm và vi phạm pháp luật. Về tổng thể, vi phạm pháp luật và tội phạm về trật tự xã hội giảm 6,69%, trong đó tội phạm có tổ chức, tội hiếp dâm, tội phạm xâm phạm sở hữu cũng có chiều hướng giảm.

Về công tác của ngành Kiểm sát Nhân dân, Tòa án Nhân dân, các đại biểu đánh giá năm 2022, Viện Kiểm sát Nhân dân, Tòa án Nhân dân các cấp tiếp tục chú trọng đổi mới phương thức hoạt động và đạt kết quả tích cực hơn so với năm 2021. 

VKSND các cấp đã kịp thời phát hiện, hủy bỏ nhiều quyết định trái pháp luật của Cơ quan điều tra; ban hành nhiều kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm và được tiếp thu, thực hiện vượt 19,4% chỉ tiêu Quốc hội giao. 

Năm 2022, Tòa án đã triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nên chất lượng xét xử và nhiều chỉ tiêu công tác đạt và vượt yêu cầu Quốc hội giao. Về cơ bản, các vụ án được đưa ra xét xử đúng thời hạn luật định. Mặc dù số lượng án thụ lý tăng, song số vụ án đã xét xử đạt cao (97,71%) và vượt 9,71% chỉ tiêu Quốc hội giao. Hình phạt được áp dụng cơ bản bảo đảm nghiêm minh; việc quyết định về án treo, cải tạo không giam giữ cơ bản chặt chẽ.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng cho rằng công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế để PCTN còn có những hạn chế; một số quy định còn chưa đồng bộ, thống nhất; cơ chế, chính sách về quản lý kinh tế - xã hội trên một số lĩnh vực còn thiếu chặt chẽ, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý. Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm còn có mặt hạn chế, trong đó tội phạm đánh bạc, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên mạng, tội phạm gian lận thương mại, buôn lậu diễn ra nhiều nhưng chưa được xử lý tương xứng. Công tác quản lý có lúc, có nơi buông lỏng dẫn đến tội phạm có tổ chức nổi lên…

Từ tình hình thực tế, nhiều đại biểu đề nghị cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật; chủ động phân tích tình hình từ sớm từ xa; nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa; thực hiện hiệu quả công tác tiếp nhận, tố giác về tội phạm; chủ động tranh thủ các nguồn lực để thực hiện tốt phòng chống, tội phạm.

Trong công tác phòng, chống tham nhũng cần tiếp tục nâng cao hơn nữa trách nhiệm của các cấp chính quyền, xây dựng văn hóa liêm chính của cán bộ, đảng viên và nhân dân, trước hết là sự gương mẫu, quyết liệt của tập thể lãnh đạo và người đứng đầu trong PCTN, tiêu cực. Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

Cùng với đó, đề nghị Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm, nhất là của người đứng đầu trong công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật. 

Đề nghị Chính phủ, Tòa án Nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, tập trung vào các lĩnh vực đấu thầu, đấu giá, quản lý, sử dụng đất đai, chứng khoán, quản lý thuế; ngăn chặn có hiệu quả tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực, "tham nhũng vặt", gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp; khắc phục triệt để tình trạng cơ quan thanh tra, kiểm toán đã tiến hành thanh tra, kiểm toán nhưng không phát hiện vi phạm, sau đó, cơ quan có thẩm quyền khác lại phát hiện có vụ việc vi phạm về cùng một nội dung; nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác thu hồi tài sản tham nhũng. Nâng cao hiệu quả triển khai phiên tòa trực tuyến. Quan tâm phân bổ nguồn lực xây dựng cơ sở, trang thiết bị cho các cơ quan tư pháp…

Mai Lan