Hội thảo khoa học quốc tế “Danh nhân Phạm Thận Duật - giá trị di sản và giải pháp bảo tồn, phát huy”

Dự Hội thảo có đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Hội Khoa học Lịch sử (KHLS) Việt Nam; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; lãnh đạo các sở, ngành của tỉnh; Hội KHLS tỉnh Ninh Bình; Hội Di sản văn hoá tỉnh Ninh Bình; Quỹ Giải thưởng Phạm Thận Duật; các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế, trong nước đến từ các viện, trường đại học; lãnh đạo xã Yên Mạc; Hội đồng hương Ninh Bình tại Hà Nội; Hội đồng hương Yên Mạc tại Hà Nội; Ban liên lạc Hội đồng họ Phạm Việt Nam; Hội đồng gia tộc dòng họ Phạm Nhàn Ngu xã Yên Mạc...

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh: Di sản Phạm Thận Duật để lại cho thế hệ sau khá đa dạng. Đó là những công trình nghiên cứu về lịch sử, văn hóa, dân tộc học, nhân học, ngôn ngữ học; những giá trị tư tưởng, tinh thần yêu nước, ý chí cải cách và trách nhiệm với dân tộc; những công trình tưởng niệm, bia ký, di tích, lễ hội liên quan đến thân thế và sự nghiệp của danh nhân. Đó không chỉ là kết tinh của một nhân cách lớn, mà còn là một mẫu hình tiêu biểu để định hướng cho việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản danh nhân Ninh Bình trong thời kỳ mới.

Từ những giá trị cốt lõi về nhân cách, đạo đức công vụ, tư tưởng yêu nước, tri thức khai sáng và ký ức văn hóa, di sản Phạm Thận Duật đã trở thành nền tảng nhận thức và thực tiễn cho việc hình thành mô hình tiếp cận di sản danh nhân toàn diện - kết hợp giữa yếu tố con người, không gian văn hóa và cộng đồng địa phương. Qua đó giúp Ninh Bình xác lập được hướng phát triển di sản theo tinh thần mới: lấy nghiên cứu khoa học làm cơ sở, lấy giáo dục và truyền thông văn hóa làm cầu nối, lấy bảo tồn, du lịch và kinh tế di sản làm động lực, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để hội nhập và lan tỏa giá trị Việt Nam ra thế giới.

Trong bối cảnh Ninh Bình đang xây dựng chiến lược phát triển văn hóa gắn với phát triển bền vững, di sản Phạm Thận Duật trở thành nguồn lực tinh thần đặc biệt, góp phần khẳng định vai trò của văn hóa - con người trong tiến trình phát triển. Phát huy di sản danh nhân từ trường hợp Phạm Thận Duật không chỉ là tri ân quá khứ, mà còn là hành động hiện thực hóa khát vọng: Xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm di sản và tri thức, nơi văn hóa, con người và lịch sử cùng hòa quyện để kiến tạo tương lai. Việc nghiên cứu vai trò của di sản Phạm Thận Duật có ý nghĩa thiết thực, tạo cơ sở để xác lập hệ giá trị chuẩn mực, định hướng, đề ra các giải pháp để thực hiện hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy và lan tỏa di sản các danh nhân khác của Ninh Bình.

Đề dẫn tại Hội thảo do TS Phạm Đức Anh, Viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã thông tin: Liên quan đến Phạm Thận Duật cũng như nhiều nhân vật lịch sử Việt Nam khác của thế kỷ XIX, hay về triều Nguyễn, đến nay vẫn còn nhiều nhận định, đánh giá khác nhau. Đã có nhiều công trình nghiên cứu được công bố, một số hội thảo khoa học đã được tổ chức gần đây về Danh nhân Phạm Thận Duật. Qua đó, giới học giả trong nước và quốc tế đã có những nhận thức khoa học ngày càng đầy đủ, toàn diện, chính xác hơn Danh nhân Phạm Thận Duật và cũng từ đó dần thay đổi quan điểm, cách nhìn nhận về ông. Tuy vậy, vẫn còn không ít những khía cạnh vấn đề cần phải được tiếp tục đi sâu làm sáng tỏ dưới tiếp cận của quan điểm sử học mới, của những nguồn tư liệu hay phương pháp nghiên cứu mới.

Hội thảo quy tụ nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế nhằm tiếp tục làm sáng rõ các vấn đề: thân thế, cuộc đời, sự nghiệp của Danh nhân Phạm Thận Duật; đánh giá vị trí, vai trò và những đóng góp của Danh nhân Phạm Thận Duật đối với lịch sử dân tộc Việt Nam; đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm bảo tồn, khai thác, phát huy giá trị di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật trong bối cảnh phát triển mới của địa phương và đất nước.

Hội thảo đã nghe tham luận của các chuyên gia, nhà nghiên cứu khoa học trong nước, quốc tế tập trung vào 2 chuyên đề: Thân thế, sự nghiệp và di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật; Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Phạm Thận Duật thông qua các nội dung: Phạm Thận Duật Hưng hoá ký lược (TS Catherine Churchman, Đại học Victoria Welllington, New Zealand); Một nhận xét giữa di sản được ghi chép trong Hưng hoá ký lược của Danh nhân Phạm Thận Duật và những nghiên cứu về sau (GS.TS Trần Trí Dõi, Đại học Quốc gia Hà Nội); Nguyễn Tấn và bước ngoặt dân tộc chí trong quản trị vùng biên Quảng Ngãi (GS.TS Andrew Hardy, Viện Viễn đông Bác cổ Paris, Pháp); Phạm Thận Duật: Như núi vọng sơn, như cây tùng bách trước phong ba của xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX (Trương Đình Tưởng, Hội KHLS tỉnh); Giá trị di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật trong dòng chảy văn hoá dân tộc (TS Tạ Hoàng Vân, Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia); Hướng tới một trưng bày Phạm Thận Duật - Lòng yêu nước và khí tiết của một vị đại thần triều Nguyễn (TS Nguyễn Vũ Hoàng, Đại học Quốc gia Hà Nội); Phát triển du lịch danh nhân với phát huy giá trị không gian lưu niệm Danh nhân Phạm Thận Duật (TS Đinh Văn Viễn, Đại học Hoa Lư)...

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu đã dành thời gian trao đổi, lý giải tiếp tục bổ sung, làm rõ thân thế, cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của Danh nhân Phạm Thận Duật; đánh giá vị trí, vai trò và những đóng góp của Danh nhân Phạm Thận Duật trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam; đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm bảo vệ, kế thừa, phát huy những giá trị di sản lịch sử văn hóa liên quan đến Danh nhân Phạm Thận Duật trong sự nghiệp xây dựng văn hóa, kinh tế, xã hội của tỉnh hiện nay.

Các nội dung của Hội thảo là nguồn tư liệu giúp cho các cơ quan nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước có thêm cơ sở để nghiên cứu, tham mưu, đề xuất những giải pháp cụ thể, đảm bảo tính khả thi cao nhằm tôn vinh Danh nhân Phạm Thận Duật ở tầm mức quốc gia và quốc tế, góp phần triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, hoàn thiện các chủ trương, chính sách, phục vụ quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Trên cơ sở nội dung Hội thảo, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá, giáo dục, nâng cao ý thức giữ gìn, phát huy giá trị văn hoá, truyền thống hiếu học, khoa bảng; lòng yêu nước, tinh thần nhân văn của dân tộc Việt Nam nói chung, của vùng đất, con người Ninh Bình nói riêng, nhất là giới trí thức, thể hiện qua thân thế, sự nghiệp của Danh nhân Phạm Thận Duật. Tiếp tục khơi dậy truyền thống yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, tinh thần đại đoàn kết, ra sức thi đua xây dựng và phát triển quê hương Ninh Bình giàu đẹp, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước trong thời đại mới.

Thông qua kết quả của Hội thảo và kết quả nghiên cứu của các chuyên gia, các nhà khoa học, với nhiều giải pháp được nêu trong các bài tham luận, cần có phương án ứng dụng những kết quả nghiên cứu vào thực tiễn hoạch định các chính sách, đóng góp vào công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển quê hương, đất nước. Việc bảo lưu các giá trị truyền thống, phát huy di sản của Danh nhân Phạm Thận Duật cũng như các bậc tiền nhân để xây dựng tỉnh Ninh Bình phát triển bền vững dựa trên nền tảng di sản văn hóa dân tộc cần được các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp nối, xứng đáng với truyền thống Cố đô Hoa Lư ngàn năm văn hiến.