Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Trần Thanh Mẫn: Sáng suốt lựa chọn đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân

Phóng viên (PV): Kính thưa Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia, ngày 15/3/2026 sẽ diễn ra cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Chủ tịch Quốc hội đánh giá như thế nào về công tác chuẩn bị mọi mặt cho cuộc bầu cử đến thời điểm này?

Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Trần Thanh Mẫn: Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, là dịp để cử tri cả nước phát huy quyền làm chủ, trực tiếp lựa chọn những đại biểu tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân trong các cơ quan quyền lực Nhà nước. Vì vậy, để cuộc bầu cử diễn ra thành công, đòi hỏi cần có sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, sự vào cuộc đồng bộ, tích cực của cả hệ thống chính trị.

Cho đến thời điểm hiện nay, khi ngày bầu cử đã cận kề, đánh giá tổng thể cho thấy công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đã và đang được triển khai với tinh thần chủ động, khẩn trương, toàn diện, đồng bộ và bám sát quy định của pháp luật, đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để cuộc bầu cử diễn ra thành công, an toàn, dân chủ, đúng pháp luật. Có thể đánh giá công tác chuẩn bị bầu cử qua những nội dung cơ bản sau đây:

Thứ nhất, trong lãnh đạo công tác bầu cử, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16/5/2025 về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trong năm 2026, yêu cầu chính trị đặt ra là tổ chức thật tốt công tác chuẩn bị, bảo đảm cuộc bầu cử thành công tốt đẹp, diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội lớn của nhân dân cả nước. Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiếp tục ban hành Kết luận số 03-KL/TW ngày 23/2/2026 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 46-CT/TW của Bộ Chính trị.

Theo tinh thần đó, các cơ quan có thẩm quyền ở trung ương và địa phương đã chủ động rà soát, xây dựng và ban hành hệ thống văn bản đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, phù hợp với Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, bám sát yêu cầu thực tiễn. Qua đó, xác lập cơ sở pháp lý hoàn chỉnh, đồng bộ, rõ ràng cho các tổ chức phụ trách bầu cử thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ.

Chẳng hạn như ở Trung ương, các cơ quan đã ban hành đầy đủ 27/27 văn bản, tài liệu theo yêu cầu tại Văn bản số 03/HĐBCQG-CTĐB ngày 9/7/2025 của Hội đồng Bầu cử quốc gia; Hội đồng Bầu cử quốc gia đã ban hành 14 nghị quyết và văn bản hướng dẫn, cùng với 34 văn bản giải đáp, hướng dẫn nghiệp vụ liên quan đến tổ chức hội nghị giới thiệu người ứng cử, cơ cấu, số lượng, hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031... Ở địa phương, các tỉnh, thành phố đã ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn, tổ chức các hội nghị tập huấn nghiệp vụ bầu cử, vận hành khu vực bỏ phiếu, chuẩn bị cơ sở vật chất, bảo đảm an ninh, trật tự, y tế... sẵn sàng cho ngày bầu cử. Các văn bản này đã góp phần hướng dẫn kịp thời, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai công tác bầu cử ở các địa phương.

Thứ hai, nhân sự ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là khâu then chốt nhất của bầu cử. Việc giới thiệu người ứng cử được tiến hành công khai, minh bạch, dân chủ, đúng quy định, bảo đảm tính kế thừa, liên thông và đổi mới. Quá trình hiệp thương được tổ chức nghiêm túc, dân chủ, khách quan, trên cơ sở kết quả Hội nghị hiệp thương lần thứ ba, ngày 14-2-2026, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã ban hành Nghị quyết số 151/NQ-HĐBCQG công bố danh sách chính thức 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại 182 đơn vị bầu cử trong cả nước; cơ cấu người ứng cử cơ bản bảo đảm tính đại diện rộng rãi của các tầng lớp nhân dân, các ngành, lĩnh vực và các vùng miền...

Về nhân sự ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Tổng số người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh theo danh sách chính thức là 4.223 người (được bầu theo luật định là 2.554 người); cấp xã là 121.242 người (được bầu theo luật định là 72.613 người). Như đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, chúng ta phấn đấu bầu đủ số lượng, cơ cấu đại biểu, nhưng chất lượng đại biểu phải được đặt lên hàng đầu.

Thứ ba, công tác lập và rà soát danh sách cử tri được triển khai nghiêm túc, đúng quy định của pháp luật. Theo thống kê sơ bộ, cả nước có hơn 78 triệu cử tri tham gia cuộc bầu cử lần này. Điểm nhấn quan trọng là việc chuyển từ phương thức quản lý danh sách cử tri thủ công sang quản lý tự động trên nền tảng công nghệ thông tin, giúp rút ngắn thời gian lập danh sách, in thẻ cử tri, giảm áp lực cho chính quyền cấp xã và nâng cao hiệu quả kiểm tra, xác thực thông tin cử tri, bảo đảm tính chính xác và kịp thời.

Công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến bầu cử được triển khai nghiêm túc, đúng pháp luật, bảo đảm khách quan, thận trọng. Công tác tổ chức tiếp xúc cử tri và bồi dưỡng người ứng cử được chuẩn bị sớm theo kế hoạch, đúng quy định, tạo điều kiện để người ứng cử chuẩn bị kỹ lưỡng, thể hiện rõ trách nhiệm, bản lĩnh và cam kết trước cử tri; đồng thời góp phần nâng cao chất lượng vận động bầu cử, bảo đảm tính dân chủ, công khai và nghiêm túc của cuộc bầu cử.

Thứ tư, công tác giám sát, kiểm tra được triển khai bài bản, có trọng tâm, trọng điểm, phát huy hiệu quả vai trò hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc; qua đó tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm cuộc bầu cử được tổ chức đúng quy định, an toàn, dân chủ và đúng tiến độ. Ở Trung ương, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã phối hợp với Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoàn thành 2 đợt giám sát, kiểm tra tại 24 tỉnh, thành phố. 

Ở địa phương, Ủy ban bầu cử các tỉnh, thành phố đã chủ động ban hành kế hoạch và thành lập các đoàn giám sát, kiểm tra công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, bảo đảm triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn địa bàn. Hoạt động giám sát, kiểm tra được thực hiện theo phân cấp, bám sát tiến độ từng giai đoạn, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, thiếu sót, góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương và chất lượng tổ chức bầu cử ở cơ sở.

Thứ năm, công tác thông tin, truyền thông về bầu cử được tổ chức triển khai đồng bộ, kịp thời, với nội dung phong phú, hình thức đa dạng trên các phương tiện thông tin đại chúng từ Trung ương đến địa phương. Các cơ quan báo chí đã bám sát tiến độ và các nội dung trọng tâm của cuộc bầu cử, phản ánh đầy đủ hoạt động của Hội đồng Bầu cử quốc gia và các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương, góp phần cung cấp thông tin chính thống, chính xác, khách quan tới cử tri, các tầng lớp nhân dân; đồng thời, tập trung phản ánh không khí dân chủ, nghiêm túc và kết quả các hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác, nơi cư trú đối với người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp trên phạm vi cả nước.

Các cơ quan báo chí, thông tin đã có nhiều cố gắng trong phổ biến quy định của pháp luật về bầu cử, giúp cử tri hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, nắm vững trình tự, thủ tục tiến hành bầu cử; cập nhật đầy đủ, kịp thời danh sách người ứng cử, chương trình hành động và các hoạt động vận động bầu cử theo đúng quy định. Tại địa phương, các tỉnh, thành phố tiếp tục phát huy tính chủ động, sáng tạo, vận dụng linh hoạt nhiều hình thức tuyên truyền phù hợp với điều kiện, đặc thù từng địa bàn... Qua đó, góp phần tạo không khí phấn khởi, tin tưởng trong nhân dân, nâng cao nhận thức, trách nhiệm và sự quan tâm của cử tri đối với cuộc bầu cử.

Thứ sáu, công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội phục vụ cuộc bầu cử được triển khai đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, luôn được các cơ quan xác định là một nhiệm vụ trọng yếu, có ý nghĩa then chốt đối với thành công của cuộc bầu cử. Các phương án, kế hoạch bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ bầu cử, trong đó có bảo vệ hệ thống công nghệ thông tin, không gian mạng đã được xây dựng, bám sát từng giai đoạn của quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử với tinh thần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, bảo đảm an toàn cho cuộc bầu cử.

Như vậy, có thể đánh giá, công tác chuẩn bị bầu cử đã được tiến hành khẩn trương, nghiêm túc, tích cực, chủ động và toàn diện, bảo đảm tốt nhất các điều kiện để Ngày hội lớn diễn ra thành công tốt đẹp. Tuy nhiên, từ nay cho đến khi hoàn thành cuộc bầu cử, công tác chuẩn bị bầu cử không được chủ quan, lơ là, mà vẫn cần phải tiếp tục tập trung cao độ, liên tục kiểm tra, rà soát, xử lý kịp thời những khó khăn, hạn chế, vướng mắc nảy sinh, bảo đảm các điều kiện tốt nhất để cuộc bầu cử diễn ra thành công, an toàn, dân chủ, bình đẳng và đúng pháp luật, thực sự là ngày hội của toàn dân.

PV: Cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh chúng ta triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và chuyển đổi số mạnh mẽ. Xin Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia chia sẻ về những điểm mới đáng chú ý trong công tác tổ chức và tiến hành bầu cử để phù hợp với bối cảnh mới?

 Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Trần Thanh Mẫn: Ngày 24/6/2025, tại Kỳ họp thứ chín, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là cuộc bầu cử đầu tiên thực hiện Luật Bầu cử sau khi được sửa đổi, bổ sung. So với các kỳ bầu cử trước, cuộc bầu cử lần này có những điểm mới quan trọng, thể hiện sự đổi mới trong tư duy tổ chức, phương thức triển khai và yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng đại biểu, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Một là, thời điểm tổ chức bầu cử sớm hơn 2 tháng: Tại Kỳ họp thứ chín, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026; ấn định ngày bầu cử vào Chủ nhật, ngày 15/3/2026; sớm hơn 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước đó; đồng thời, rút ngắn thời gian các bước của quy trình bầu cử. Tuy nhiên, các bước tiến hành cần rất chặt chẽ, đảm bảo chất lượng. Điều này cũng đòi hỏi tinh thần trách nhiệm rất cao, ý thức kỷ luật công vụ và sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức hữu quan trong tổ chức triển khai công tác chuẩn bị và tiến hành bầu cử phải chặt chẽ, nâng cao hơn.

Hai là, thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử được thiết kế phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Điều này đòi hỏi sự chủ động, phối hợp và tinh thần trách nhiệm cao của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên trong công tác bầu cử.

Hệ thống các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương được thiết kế lại tương ứng với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, bao gồm: Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố; Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu; Ban bầu cử đại biểu Quốc hội; Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh và cấp xã; cùng với Tổ bầu cử (khoản 6 Điều 4 Luật Bầu cử). Để bảo đảm yêu cầu tổ chức bầu cử trên phạm vi rộng, khối lượng công việc lớn và tính đại diện cao, số lượng thành viên của các tổ chức phụ trách bầu cử được quy định với khung thành viên mở rộng, cụ thể tại các Điều 21, 22, 24 và 25 của Luật Bầu cử. 

Thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu được điều chỉnh lại theo hướng phân định rõ ràng, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: UBND cấp xã có thẩm quyền quyết định việc xác định khu vực bỏ phiếu và báo cáo UBND cấp tỉnh; trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu (khoản 4 Điều 11 Luật Bầu cử).

Những thay đổi này đòi hỏi sự chủ động, phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên trong công tác bầu cử; đồng thời tăng cường vai trò quản lý, điều hành thống nhất của cấp tỉnh trong công tác bầu cử.

Ba là, tăng cường tính công khai, minh bạch và mở rộng khả năng tương tác trong phương thức vận động bầu cử.

Bên cạnh hình thức tiếp xúc trực tiếp, hội nghị tiếp xúc cử tri có thể tổ chức theo hình thức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến, trên cơ sở bảo đảm đầy đủ các điều kiện về kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng. UBND nơi tổ chức hội nghị có trách nhiệm thông báo công khai về hình thức, nội dung, thời gian, địa điểm tổ chức hội nghị và các điểm truy cập trực tuyến nhằm tạo điều kiện để cử tri tham dự đầy đủ, thuận lợi (Điều 66 Luật Bầu cử).

Quy định này góp phần mở rộng không gian và phương thức tương tác giữa người ứng cử với cử tri, tăng cường khả năng tiếp cận thông tin bầu cử của cử tri, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong hoạt động vận động bầu cử. Đồng thời, trong công tác tổ chức bầu cử, điều này cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm hoạt động vận động bầu cử phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật quy định.

Bốn là, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện công tác tổ chức bầu cử.

Có nhiều nội dung mới, mang tính đột phá về ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số là điểm nhấn trong thực hiện công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã quy định rõ UBND cấp tỉnh, Ủy ban bầu cử cấp tỉnh trong phạm vi, nhiệm vụ của mình chỉ đạo tăng cường việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong các hoạt động: Thông tin, tuyên truyền và vận động bầu cử; cập nhật, báo cáo tình hình, tiến độ bầu cử; việc lập, niêm yết danh sách cử tri, in thẻ cử tri; cập nhật tiến độ cử tri tham gia bỏ phiếu; hỗ trợ việc tổ chức kiểm phiếu, tổng hợp kết quả kiểm phiếu. 

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hỗ trợ việc tổ chức kiểm phiếu, tổng hợp kết quả kiểm phiếu phải bảo đảm chính xác và bảo mật thông tin theo quy định của pháp luật về bầu cử... trên cơ sở bảo đảm bảo mật các thông tin, kết quả bầu cử theo quy định của Luật An toàn thông tin mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định của pháp luật về bầu cử...

Một điểm mới đáng chú ý của kỳ bầu cử lần này là việc rà soát và quản lý danh sách cử tri trên cơ sở dữ liệu dân cư, đồng thời tăng cường hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng VNeID để tra cứu khu vực bỏ phiếu, kiểm tra thông tin cá nhân và phản ánh kịp thời các sai sót cần điều chỉnh... Bộ Công an đã ban hành Quyết định số 8202/QĐ-BCA-C06 ngày 7-10-2025 hướng dẫn chi tiết nội dung này. Việc chuyển từ phương thức quản lý danh sách cử tri thủ công sang quản lý tự động trên nền tảng công nghệ thông tin giúp rút ngắn thời gian lập danh sách, in thẻ cử tri, giảm áp lực cho chính quyền cấp xã và nâng cao hiệu quả kiểm tra, xác thực thông tin cử tri, bảo đảm tính chính xác và kịp thời. Danh sách cử tri được cập nhật, điều chỉnh thường xuyên kể từ thời điểm niêm yết đến trước thời điểm bỏ phiếu 24 giờ theo quy định.

PV: Chỉ còn ít ngày nữa là đến Ngày bầu cử. Trên cương vị Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia, Chủ tịch có điều gì muốn gửi gắm tới đồng bào, cử tri cả nước?

Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Trần Thanh Mẫn: Đây là một sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, là ngày hội lớn của toàn dân, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân trong việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Tôi trân trọng đề nghị và mong muốn đồng bào, cử tri cả nước phát huy tinh thần trách nhiệm, tích cực tham gia bầu cử, thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân; đồng thời, sáng suốt lựa chọn những đại biểu tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, uy tín, thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân trong Quốc hội và HĐND các cấp.

Với truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm cao của cử tri và nhân dân cả nước, tôi tin tưởng rằng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ thành công tốt đẹp, thực sự là ngày hội của toàn dân.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia.