Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Mệnh lệnh từ trái tim

Thắp sáng niềm tin

Liệt sĩ Đỗ Đức Vị, sinh năm 1942, quê quán xã Yên Phương, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định (nay là xã Phong Doanh, tỉnh Ninh Bình), nhập ngũ tháng 7/1968. Đồng chí công tác tại Tiểu đoàn Đặc công 470, Quân khu 5, giữ chức vụ Tiểu đội phó. Ngày 15/11/1971, đồng chí đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ tại Cam Ranh, Khánh Hòa. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày nhận tin báo tử, hành trình tìm kiếm nơi an nghỉ của liệt sĩ vẫn là nỗi trăn trở khôn nguôi của gia đình. Các thành viên trong gia đình đã nhiều lần gửi thông tin đến các cơ quan chức năng, đăng tải trên các diễn đàn, mạng xã hội với hy vọng tìm được manh mối về phần mộ của liệt sỹ.

Năm 2015, gia đình nhận được thông tin cho biết phần mộ liệt sĩ có thể đang ở khu vực Cam Ranh, Khánh Hòa. Mang theo niềm hy vọng sau nhiều năm mong ngóng, gia đình đã lặn lội vào tận nơi tìm kiếm, gặp gỡ những đồng đội năm xưa của Liệt sĩ Đỗ Đức Vị. Thế nhưng, giữa rất nhiều phần mộ tại các nghĩa trang và những thông tin còn ít ỏi, gia đình vẫn chưa thể xác định chính xác nơi an nghỉ của liệt sĩ.

Năm tháng qua đi, những người con của Liệt sĩ Đỗ Đức Vị giờ cũng đã bước sang tuổi xế chiều, nhưng hành trình tìm cha chưa một ngày dừng lại. Mỗi thông tin dù nhỏ nhất đều được gia đình nâng niu như một tia hy vọng. Điều họ mong mỏi nhất là một ngày nào đó có thể tìm được phần mộ của ông, để người chiến sĩ năm xưa được trở về với quê hương, nơi có gia đình và những người thân vẫn luôn ngóng đợi.

Ông Đỗ Đức Huấn, con trai Liệt sĩ Đỗ Đức Vị, chia sẻ: Khi biết Đảng, Nhà nước triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, gia đình rất xúc động và đặt nhiều kỳ vọng. Chúng tôi tin rằng với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành cùng sự hỗ trợ của khoa học công nghệ và những thông tin từ nhân dân, sẽ có thêm nhiều gia đình tìm được người thân của mình. Đây nguồn động viên rất lớn đối với thân nhân liệt sĩ như chúng tôi.

Không chỉ thắp lên hy vọng cho những cuộc tìm kiếm còn dang dở như gia đình Liệt sĩ Đỗ Đức Vị, “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” còn đáp ứng nguyện vọng tha thiết của hàng trăm nghìn thân nhân liệt sĩ trên cả nước. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh mà còn thể hiện lòng biết ơn, sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những Anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Rà soát, thống kê dữ liệu

Ngay sau khi “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được phát động, UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã khẩn trương xây dựng kế hoạch, thành lập các tổ khảo sát chuyên trách, phân công nhiệm vụ cụ thể, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ. Cùng với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về ý nghĩa nhân văn sâu sắc của hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tại phường Mỹ Lộc, địa phương hiện có 5 Nghĩa trang liệt sĩ với tổng số 692 phần mộ. Trong đó, có 150 phần mộ chưa xác định được thông tin và 539 phần mộ mới có thông tin một phần. Trước thực tế đó, việc rà soát, thu thập và đối chiếu thông tin về liệt sĩ được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết.

Địa phương xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và trách nhiệm trong công tác đền ơn đáp nghĩa. Ngay từ khi triển khai chiến dịch, phường đã chủ động xây dựng kế hoạch, thành lập tổ khảo sát, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các ban, ngành, đoàn thể phù hợp với điều kiện thực tế.

Đồng chí Nguyễn Văn Hoàn, Phó Chủ tịch UBND phường Mỹ Lộc cho biết: Cùng với việc rà soát hồ sơ, tài liệu liên quan đến liệt sĩ và phần mộ liệt sĩ, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân cung cấp thông tin; phát huy vai trò của các cấp ủy, chi bộ, tổ dân phố, Hội Cựu chiến binh trong việc gặp gỡ nhân chứng lịch sử, thu thập những tư liệu quý phục vụ công tác xác minh. Nội dung chiến dịch cũng được tuyên truyền rộng rãi trên hệ thống truyền thanh cơ sở và các nền tảng mạng xã hội nhằm huy động sự tham gia của cộng đồng.

Để bảo đảm tiến độ đề ra, lãnh đạo phường đã chỉ đạo Ban Chỉ huy Quân sự phường phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức rà soát hồ sơ, kiểm tra thực địa tại các nghĩa trang, đối chiếu sơ đồ, đánh dấu những phần mộ còn thiếu thông tin. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và các nền tảng số trong quản lý, cập nhật dữ liệu phục vụ chiến dịch.

Trung tá Mai Đình Phúc, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự phường Mỹ Lộc cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay là việc xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin khi thời gian đã lùi xa hàng chục năm, nhiều hồ sơ, tài liệu, bản đồ liên quan không còn đầy đủ hoặc thiếu tính cập nhật. Trong khi đó, số lượng phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn còn nhiều nên công tác lấy mẫu, đối chiếu và hoàn thiện hồ sơ đòi hỏi nhiều thời gian, công sức cũng như sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng liên quan.

Nhằm thực hiện hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm, thời gian tới phường Mỹ Lộc tiếp tục tập trung rà soát thực địa, hoàn thiện hồ sơ và cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, phần mộ liệt sĩ; tăng cường phối hợp với các tổ chức đoàn thể, nhân chứng lịch sử và Nhân dân trong thu thập, xác minh, đối chiếu thông tin. Với quyết tâm chính trị cao, cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương phấn đấu hoàn thành các nhiệm vụ đề ra, góp phần sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân liệt sĩ và thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Số hóa thông tin

Toàn tỉnh hiện có 7.904 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 361 Nghĩa trang liệt sĩ cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, địa phương và các đơn vị liên quan.

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh (Ban Chỉ đạo 515 tỉnh) đã triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” trên địa bàn tỉnh. Từ ngày 21 đến 25/5/2026, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tổ chức làm trước việc lấy mẫu, bàn giao mẫu tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Phương (xã Phong Doanh), đồng thời rút kinh nghiệm để triển khai trên diện rộng. Theo kế hoạch, từ ngày 28/5/2026 đến ngày 10/3/2027, việc lấy mẫu được thực hiện đồng loạt tại 360 Nghĩa trang liệt sĩ còn lại trên địa bàn tỉnh.

Công tác lấy mẫu hài cốt được xác định là khâu đặc biệt quan trọng, quyết định chất lượng giám định ADN và khả năng xác định danh tính liệt sĩ. Vì vậy, các lực lượng tham gia đều được tập huấn chuyên môn, chuẩn bị đầy đủ nhân lực, trang thiết bị và thực hiện theo quy trình kỹ thuật chặt chẽ.

Thượng tá Nguyễn Hải Đăng, Trưởng ban Quân y, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Ninh Bình cho biết: Việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được thực hiện theo quy trình gồm 8 bước, từ xác định phần mộ cần lấy mẫu, hoàn thiện hồ sơ, tổ chức lấy mẫu đến số hóa thông tin, bảo quản và bàn giao mẫu theo đúng quy định. Trong toàn bộ quy trình, yêu cầu quan trọng nhất là bảo đảm chất lượng mẫu phục vụ giám định ADN. Vì vậy, mỗi cán bộ, nhân viên tham gia nhiệm vụ đều phải làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, cẩn trọng và tỉ mỉ trong từng khâu thực hiện.

Theo lộ trình của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, từ nay đến tháng 7/2027 sẽ tập trung hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các phần mộ chưa xác định được thông tin; bảo đảm việc lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao, bảo quản và lưu trữ mẫu đúng quy trình kỹ thuật. Giai đoạn từ tháng 7/2027 đến hết năm 2030 sẽ tiếp tục đẩy mạnh xác minh, bổ sung, đính chính thông tin phần mộ liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; kết hợp đối chiếu hồ sơ, tài liệu, thông tin từ nhân chứng lịch sử với ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là giám định ADN, nhằm nâng cao hiệu quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thượng tá Nguyễn Văn Thiện, Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: Ninh Bình là một trong những địa phương có số lượng phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tương đối lớn trong Quân khu 3. Bên cạnh khối lượng công việc lớn, một khó khăn khác là lực lượng tham gia các tổ lấy mẫu được huy động từ nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau và phần lớn đều thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm nên đòi hỏi phải tiếp tục rèn luyện kỹ năng, nâng cao tính chuyên nghiệp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Để bảo đảm chất lượng và tiến độ thực hiện, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã lựa chọn những cán bộ có phẩm chất chính trị, năng lực và trình độ chuyên môn phù hợp tham gia các tổ công tác; đồng thời chú trọng tập huấn, quán triệt nhiệm vụ và giao trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên. Mục tiêu đặt ra là bảo đảm việc lấy mẫu, thu thập và số hóa thông tin được thực hiện chặt chẽ, khoa học, chính xác, tạo cơ sở cho việc đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ hiệu quả công tác giám định ADN và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.

“Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là hành trình mang đậm ý nghĩa nhân văn, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và lòng tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, địa phương cùng sự hỗ trợ của khoa học công nghệ và sự chung tay của Nhân dân, tỉnh Ninh Bình đang tập trung triển khai quyết liệt các nhiệm vụ, bảo đảm đúng lộ trình, tiến độ đề ra.