Bảo vệ và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và tình trạng khai thác thủy sản quá mức đang đe dọa nghiêm trọng đến hệ sinh thái biển và nội địa, tỉnh ta đã và đang có những giải pháp cụ thể nhằm bảo vệ và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản (NLTS). Trong đó, Tháng hành động bảo vệ NLTS năm 2025 đã được phát động với sự tham gia tích cực, chủ động của các cấp uỷ đảng, chính quyền, các lực lượng chức năng, cộng đồng tôn giáo và người dân, thể hiện quyết tâm gìn giữ NLTS để phát triển ngành thuỷ sản hiệu quả, bền vững.

Nam Định có 72km đường bờ biển cùng với hệ thống 4 con sông lớn là sông Hồng, Ninh Cơ, Đào và Đáy, tạo nên hệ sinh thái sông biển khá phong phú, đa dạng. Đây là điều kiện thuận lợi để tỉnh phát triển ngành kinh tế thủy sản hiệu quả, tạo việc làm, gia tăng thu nhập cho người dân. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, tổng sản lượng thủy sản của tỉnh đạt 202.580 tấn với giá trị (theo giá hiện hành) khoảng 12 nghìn tỷ đồng, chiếm 30,6% cơ cấu ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản. Tuy nhiên, đi đôi với tiềm năng, lợi thế phát triển là những thách thức lớn như tình trạng khai thác quá mức, sử dụng ngư cụ mang tính hủy diệt, ô nhiễm nước từ hoạt động sản xuất công nghiệp và sinh hoạt. Bên cạnh đó, tình trạng thả nuôi giống thủy sản ngoại lai, không rõ nguồn gốc, xâm hại sinh thái cũng là nguy cơ ảnh hưởng đến cân bằng môi trường tự nhiên… Nhằm tăng cường công tác bảo vệ NLTS, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng Kế hoạch triển khai Tháng hành động bảo vệ NLTS từ ngày 20/3 đến 20/4/2025 với hàng loạt hoạt động thiết thực như: Thả hàng triệu con giống thủy sản xuống lưu vực sông Đào, khu vực Vườn quốc gia Xuân Thủy nhằm tái tạo quần thể tự nhiên. Phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh, Báo Nam Định để tuyên truyền; in phát hàng nghìn pa-nô, áp phích, tờ rơi đến từng thôn, xóm, cộng đồng dân cư; tuyên truyền, vận động ngư dân ký cam kết không vi phạm quy định về khai thác và bảo vệ NLTS. Các lực lượng như Kiểm ngư, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát Giao thông... tổ chức tuần tra định kỳ và đột xuất tại các khu vực nhạy cảm để ngăn chặn hành vi khai thác trái phép. Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh tổ chức các buổi lễ phóng sinh đúng quy định, không thả loài ngoại lai xâm hại ra môi trường tự nhiên.

Để công tác bảo vệ NLTS đạt hiệu quả, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành tăng cường phối hợp liên ngành và gia tăng liên kết cộng đồng, trong đó đặc biệt chú trọng xây dựng mối liên kết bền vững giữa các lực lượng. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu Bộ đội Biên phòng tỉnh tập trung quản lý hoạt động nghề cá tại vùng biển, phát hiện và ngăn chặn hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (khai thác IUU). Công an tỉnh tổ chức kiểm tra, xử lý các vi phạm về môi trường và NLTS tại các vùng nội địa. Các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương quan tâm phối hợp thực hiện các chương trình truyền thông, phổ biến kiến thức pháp luật và hướng dẫn cộng đồng thực hiện đúng quy định trong nuôi trồng, khai thác thủy sản theo quy định của Luật Thuỷ sản. Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh làm cầu nối truyền thông giữa chính quyền và phật tử, khuyến khích thực hành tín ngưỡng tâm linh đi đôi với trách nhiệm bảo vệ môi trường. 

Đồng chí Hoàng Mạnh Hà, Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư cho biết: Một trong những mục tiêu lớn của Tháng hành động bảo vệ NLTS là hướng cộng đồng đến nhận thức và hành động theo hướng phát triển thủy sản bền vững. Đó là khai thác có kiểm soát, nuôi trồng hợp lý, bảo vệ sinh cảnh tự nhiên và hạn chế tối đa tác động tiêu cực từ con người. Vì thế, tỉnh khuyến khích các địa phương nhân rộng mô hình khai thác thủy sản có trách nhiệm; người dân sử dụng ngư cụ thân thiện với môi trường và ứng dụng khoa học công nghệ vào nuôi thuỷ sản. Đồng thời nỗ lực xây dựng, phát triển các mô hình sinh kế bền vững như nuôi trồng kết hợp sinh thái - du lịch, nhất là tại một số địa phương ven biển.

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, song công tác bảo vệ NLTS trên địa bàn tỉnh vẫn đối mặt không ít khó khăn như: thiếu kinh phí đầu tư, nhân lực hạn chế trong khâu kiểm tra, giám sát, tình trạng vi phạm vẫn còn tồn tại ở một số địa phương. Đặc biệt, ý thức người dân trong việc bảo vệ, phát triển NLTS chưa thực sự đồng đều, dẫn đến việc chấp hành các quy định còn chưa nghiêm. Để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ, phát triển NLTS trong thời gian tới, tỉnh cần tăng cường đầu tư cho lực lượng kiểm ngư và thiết bị giám sát hiện đại. Tổ chức đào tạo, tập huấn chuyên môn về bảo vệ môi trường thủy sản cho cán bộ cấp cơ sở. Đưa nội dung bảo vệ NLTS vào chương trình giáo dục học đường và truyền thông cộng đồng một cách bài bản. Có cơ chế, chính sách kêu gọi, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào các dự án nuôi trồng thuỷ hải sản thân thiện môi trường, đồng hành cùng chính quyền trong bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Bài và ảnh: Văn Đại