Văn Hóa

Ninh Bình là đất tổ của sân khấu Chèo, người sáng lập là Ưu bà Phạm Thị Trân - một vũ ca tài ba trong triều đình nhà Đinh vào thế kỷ X; là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu - nơi những điệu hát Văn được giữ gìn và lan tỏa; là vùng đất của hát Xẩm - một loại hình dân ca riêng có của dân tộc, tiêu biểu là cố nghệ nhân ưu tú Hà Thị Cầu, được biết đến là người hát Xẩm cuối cùng của thế kỷ XX. Đặc biệt, Ninh Bình cũng là nơi bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị các loại hình múa rối, loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống của vùng Đồng bằng Bắc Bộ... Tất cả những loại hình nghệ thuật trên được các thế hệ người dân Ninh Bình bảo tồn, gìn giữ và ngày nay thăng hoa trên sân khấu chuyên nghiệp thông qua nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.

Xã Nam Trực (sáp nhập từ các xã Nam Cường, Nam Hùng, thị trấn Nam Giang) là vùng đất cổ giàu truyền thống văn hóa với nhiều công trình kiến trúc, di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp tỉnh. Gắn với hệ thống di tích là các sinh hoạt văn hóa dân gian, lễ hội truyền thống của Nhân dân các thôn, làng từ bao đời nay, đặc biệt tập trung vào 3 tháng mùa Xuân.

“Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực tàu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua…”. Câu thơ trên nói về nét đẹp văn hóa, phong tục truyền thống của cha ông về tục xin chữ đầu năm mới.

Mỗi năm chỉ họp một lần, chợ Viềng trở thành điểm hẹn văn hóa đặc biệt của người dân vùng Sơn Nam Hạ và du khách thập phương. Trong đêm mồng bảy, rạng ngày mồng tám tháng Giêng, giữa mưa xuân lất phất, phiên chợ Viềng hiện diện như một không gian sinh hoạt tinh thần đầu năm, nơi hoạt động mua bán cầu may tiếp nối bền bỉ những giá trị truyền thống.

Mùa Xuân luôn tưng bừng với không khí lễ hội khắp các miền quê. Không gian di sản, sinh hoạt tín ngưỡng và những phong tục cổ truyền cùng dòng người đi lễ, dự hội tạo nên bức tranh Xuân sinh động nơi vùng đất Ninh Bình có bề dày lịch sử, văn hóa truyền thống.

Ninh Bình là vùng đất “địa linh, nhân kiệt”, giàu trầm tích di sản văn hoá, đậm truyền thống văn hiến với bản sắc độc đáo. Phát huy “linh khí Hoa Lư, hào khí Đông A, lương khí Trần Thương”, Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân tỉnh Ninh Bình đang chung sức, đồng lòng xây dựng tỉnh phát triển nhanh, bền vững, phấn đấu đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

“Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ; Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”. Từ lâu, thú chơi câu đối trong ngày Tết đã trở thành mỹ tục đẹp của mỗi gia đình Việt Nam. Ai cũng mong trong ngôi nhà của mình có đôi câu đối hay để treo ở nơi trang trọng nhất. Chơi câu đối là thú chơi tao nhã, thấm đẫm giá trị nhân văn và chiều sâu văn hóa dân tộc.

Mỗi mùa Xuân đến, đất trời như được làm mới. Nhưng với dân tộc Việt Nam, mùa Xuân chưa bao giờ chỉ là sự chuyển mình của thiên nhiên. Mùa Xuân còn là sự tiếp nối của lịch sử, là điểm gặp giữa quá khứ và tương lai, là lúc lòng người lắng lại để cảm nhận rõ hơn hai tiếng Tổ quốc.

Đồng chí Lê Đức Thọ, tên thật là Phan Đình Khải, sinh ngày 10/10/1911 tại xã Địch Lễ, tổng Đồng Phù, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định xưa, nay thuộc phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình.

Ngày mùng 1 Tết Bính Ngọ 2026, Khu Di tích Lịch sử - Văn hóa Quốc gia đặc biệt Đền Trần, Chùa Phổ Minh (phường Nam Định) đón đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến du xuân, đi lễ, cầu may đầu năm. Đây là nét đẹp văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Sắc xuân lan tỏa khắp khuôn viên di tích, hòa cùng niềm hân hoan của du khách trong những ngày đầu năm mới.

Trong thời khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, tối 16/2 (tức đêm 29 Tết), nhiều địa phương trong tỉnh đã long trọng tổ chức chuỗi chương trình nghệ thuật đặc sắc và bắn pháo hoa chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, chào xuân Bính Ngọ 2026. Rất đông người dân đã đến tham dự các Chương trình để cùng hòa mình vào không gian âm nhạc sôi động và chiêm ngưỡng những màn pháo hoa rực rỡ. Sự kiện không chỉ tạo sân chơi văn hóa lành mạnh mà còn khơi dậy niềm tự hào, kết nối cộng đồng, gửi gắm những ước vọng về một năm Bính Ngọ 2026 bình an, thịnh vượng; khơi dậy tinh thần lao động sáng tạo xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh.

Trong văn hóa Việt, ngựa chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc như là biểu tượng của sức mạnh và tốc độ vượt trội và tràn đầy sinh lực qua những thành ngữ như "như ngựa vía" hay "mã đáo thành công".

Dưới chân núi Đọi, bên dòng sông Châu, làng nghề trống Đọi Tam, thuộc xã Đọi Sơn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (cũ), nay thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, đã tồn tại hơn một thiên niên kỷ, lưu giữ âm thanh thiêng liêng của văn hóa Việt. Gần 25 năm qua, Đội trống nữ Đọi Tam không chỉ làm rộn ràng không khí lễ hội mỗi độ xuân về mà còn góp phần quan trọng gìn giữ, quảng bá và làm giàu thêm giá trị của làng nghề truyền thống.

Tối 14/2, xã Rạng Đông tổ chức Chương trình văn nghệ mừng Đảng, mừng Xuân, mừng xã Rạng Đông đổi mới, thiết thực chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và mừng Xuân Bính Ngọ 2026.

Trong ký ức của nhiều thế hệ, Tết xưa gắn liền với không khí chuẩn bị rộn ràng từ rất sớm. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng các bà, các mẹ luôn lo toan, sắm sửa gạo nếp, đỗ xanh, măng khô, mộc nhĩ, miến dong, muối vại dưa hành để cả nhà có một cái Tết đủ đầy.

Những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, Ninh Bình như khoác lên mình chiếc áo mới rực rỡ và tràn đầy sức sống. Từ thành thị đến nông thôn, từ những tuyến phố trung tâm đến các làng quê ven sông, ven núi, mùa Xuân đang hiện hữu rõ nét trong từng nhịp sống, từng ánh nhìn và nụ cười hân hoan của người dân nơi vùng đất Cố đô.

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị cho thấy sự đổi mới của Đảng - nhìn nhận văn hóa như một nguồn lực nội sinh quan trọng, mở rộng không gian sáng tạo và nâng cao chất lượng phát triển quốc gia.

Số hóa các địa chỉ đỏ, di tích lịch sử - văn hóa đang trở thành phương thức hiệu quả trong giáo dục truyền thống cho thanh, thiếu nhi, đồng thời góp phần quảng bá sâu rộng giá trị di sản của Ninh Bình. Từ ý nghĩa đó, tuổi trẻ Ninh Bình đã tích cực tham gia số hóa các địa chỉ đỏ, ứng dụng công nghệ vào giới thiệu, thuyết minh và lan tỏa lịch sử, qua đó làm cho các giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương được bảo tồn, tiếp cận và phát huy bền vững trong đời sống đương đại.

Ngày 10/2 (tức 23 tháng Chạp), Ban Trị sự Phật giáo tỉnh tổ chức lễ dâng hương và phóng sinh tại Chùa Vàng, phường Hoa Lư.