Những ngày tháng 3 này, chúng tôi đã có dịp trò chuyện với một số phụ nữ “3 đảm đang”, ôn lại truyền thống hào hùng của một thời phụ nữ mới thấy những gì mà các bà, các mẹ, các chị đã làm thật xứng đáng với lời khen ngợi của Bác Hồ “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cũng như già ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp rực rỡ”.

Một ngày đầu tháng 3, chúng tôi tới thăm gia đình bà Lê Thị Thanh Luyển, phố An Hòa, phường Ninh Phong (thành phố Ninh Bình). Bà Luyển năm nay bước sang tuổi 64 nhưng nhiều người ở khu phố An Hòa vẫn thường gọi bà là “chị Luyển” bởi với họ dường như trong bà chưa có khái niệm “già” và hơn hết họ luôn xem bà như một người chị cả trong gia đình…

Chúng tôi đến thăm khi bà Luyển đang chuẩn bị “tư trang” để đi Hà Nội dự hội nghị kỷ niệm 100 năm ngày Quốc tế phụ nữ, 1970 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng và kỷ niệm 45 năm phong trào “3 đảm đang” do Hội LHPN Việt Nam tổ chức. Thấy khách đến chơi, bà Luyển mừng lắm. Nhanh nhẹn pha trà mời khách, bà kể: Lớn lên, tham gia công tác Đoàn, rồi làm chủ nhiệm HTX Phúc Lộc và được bầu làm Chủ tịch UBND xã Ninh Phong khi mới 21 tuổi (năm 1967) với tôi đó là vinh dự nhưng cũng là trọng trách lớn lao. 

Còn nhớ, những năm chiến tranh khi giặc Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, Ninh Phong là địa bàn trọng điểm của huyện Gia Khánh vì có tới 3 tuyến đường trọng điểm: đường bộ, đường sắt và đường sông. Là phòng tuyến của huyện Gia Khánh, thị xã Ninh Bình, vì thế giặc đã điên cuồng ngày đêm ném bom đánh phá. Để bảo vệ khu vực phòng thủ quan trọng này, huyện Gia Khánh đã quyết định lập 11 trận địa pháo ngay tại đất Ninh Phong. ở địa bàn chiến đấu ác liệt lại thiếu vắng những người đàn ông bởi nam giới trong làng, trong xã đều ra tiền tuyến, thế nên chỉ có trẻ em, phụ nữ và những người già, chị em phụ nữ vì vậy luôn là trụ cột trong gia đình.
 
Là cán bộ chủ chốt của xã, lại là phụ nữ, tôi xác định mình phải không ngừng học hỏi kinh nghiệm, dám nghĩ, dám làm và phải luôn có tinh thần tiến công mạnh mẽ, gương mẫu đi đầu trong các hoạt động của địa phương. Suốt 7 năm chiến đấu (1967-1975), dưới sự lãnh đạo của Đảng cùng sự năng động, nhiệt tình sáng tạo của người Chủ tịch UBND xã trẻ Lê Thị Thanh Luyển, Ninh Phong đã cùng bộ đội chủ lực vừa làm tốt nhiệm vụ bảo vệ vững chắc các mục tiêu giao thông vừa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lao động sản xuất để chi viện cho chiến trường, được Quân khu III, Tỉnh đội Ninh Bình biểu dương, khen ngợi trong phong trào xây dựng “Làng chiến đấu”.
 
Với tôi, phong trào Ba đảm đang, Phụ nữ “5 tốt”... đã để lại những dấu ấn khó phai mờ, hồi đó gian khổ, khốc liệt là vậy mà hầu như phụ nữ nào cũng lạc quan, động viên chồng, con, cha, anh… lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Nó như một trào lưu thành một làn sóng, cuốn tôi và các chị em phụ nữ hăng hái tham gia lao động sản xuất, chiến đấu tại chỗ và không có thời gian để đắn đo, suy nghĩ, chông chờ, ỷ lại…

Trong cuộc đời, bà Lê Thị Thanh Luyển đã trải qua nhiều cương vị công tác như: Bí thư Chi đoàn; Chủ nhiệm HTX nông nghiệp; Chủ tịch UBND xã Ninh Phong; Chủ tịch Hội Phụ nữ huyện Hoa Lư..., dù ở vị trí nào, bà cũng luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, được đồng nghiệp, chị em phụ nữ và nhân dân tin tưởng, yêu mến. Bà đã được tặng thưởng rất nhiều huân, huy chương các loại, đặc biệt bà đã vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba, được suy tôn là “Phụ nữ 3 đảm đang”.

Ở tổ 14, phường Bắc Sơn (thị xã Tam Điệp), vợ chồng bà Đinh Thị Cậy được mọi người nhắc đến như một tấm gương sáng trong việc khắc phục khó khăn, nuôi dạy con thành đạt và đầu tầu gương mẫu trong các hoạt động của địa phương. Không muốn nói nhiều về bản thân mình, người phụ nữ miệng nói tay làm ấy càng khiến chúng tôi khâm phục khi biết bà đã từng có tuổi thơ đầy gian khổ khi lên 4 đã mất cha vì bị giặc bắn, còn mẹ thì ốm yếu, bà phải ở với chú thím. Càng khó khăn, gian khổ thì bà càng chứng tỏ mình là người mạnh mẽ, nhanh nhẹn hoạt bát và không nề hà bất cứ công việc gì.
 
Được kết nạp Đảng từ năm 20 tuổi, bà Đinh Thị Cậy từng giữ nhiều cương vị công tác chủ chốt như: Bí thư Đoàn xã; Phó Chủ tịch UBND xã Yên Bình; cán bộ Công ty Ngoại thương rồi Chủ tịch Hội LHPN thị xã Tam Điệp, bà Cậy đã được tặng nhiều huân, huy chương các loại cùng nhiều bằng khen, giấy khen, danh hiệu thanh niên ba sẵn sàng, phụ nữ 3 đảm đang. Năm 2000, khi về nghỉ hưu ai cũng tưởng bà sẽ an hưởng tuổi già, sum vầy cùng con cháu, nhưng bà luôn trăn trở: Mình phải làm gì để tiếp tục đóng góp cho địa phương, cho bà con lối xóm. 

Trong suốt 10 năm qua (2000-2009) trong vai trò là Tổ trưởng tổ dân phố, Bí thư Chi bộ tổ 14, bà Đinh Thị Cậy thường đi đến nhà dân trong tổ để tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành nghiêm chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước; vận động các cơ quan, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm và bà con trong tổ cùng góp công, góp của theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” để xây dựng nhà văn hóa tổ dân phố, lắp đặt đường điện nước, điện sáng… Nhiều năm liền tổ dân phố 14 luôn đạt danh hiệu khu dân cư tiên tiến.

Tạo cho con thói quen việc hôm nay chớ để ngày mai, tự lực chứ không trông chờ người khác. Không phụ công người mẹ sớm hôm tần tảo, các con bà luôn phấn đấu giành kết quả cao nhất, đến nay 3 người con của bà đều thành đạt. Giờ đây, tuy đã nghỉ hưu nhưng mỗi khi có ai đó đến trao đổi, học tập kinh nghiệm công tác bà Cậy đều căn dặn: Là cán bộ Hội phụ nữ giỏi, trước hết phải có trình độ, năng lực chuyên môn nhưng quan trọng phải có tâm, có tầm, nhiệt tình và sâu sát với cơ sở.