Văn nghệ Thứ sáu, 12/05/2017 08:52

Ký ức tháng ba

Tháng ba, mùa lễ hội ! Mùa của những chuyến đi! Mùa của những chuyến hành hương về nguồn cội. Riêng tôi, giữ riêng cho mình một vùng ký ức tháng ba với nhiều kỷ niệm. Tháng ba của mười mấy năm về trước với người quê là:“tháng tám đói qua tháng ba đói dài”. Cứ sau cái tết với “thịt mỡ dưa hành” lòng người quê lại se thắt, sau giêng hai giáp hạt, tháng ba xồng xộc ùa về với cái đói đến quắt quay...

Đến bây giờ sau mấy mươi năm quăng thân vào phố thị, tôi và những bạn bè lứa chúng tôi chẳng còn ai nhắc đến chuyện phải lo sinh kế cho cả nhà vào mỗi độ tháng ba nhưng vẫn nhớ về nó với một mối hoài cảm đau đáu. Thương quê nghèo, ngày ấy, mỗi độ tháng ba về cả làng rủ nhau lên mạn ngược, vào bản của người Mường, người Thái mua từng cân sắn về làm món độn lót lòng cho qua thì đói. Nhưng không phải thứ sắn trắng tinh, thơm ngon mà mấy “cậu ấm cô chiêu” vẫn thường ăn như một thức quà vặt. Món sắn đã nuôi cả làng tôi qua những ngày đói khát là thứ sắn gạc hươu. Sở dĩ có có cái tên mỹ miều như vậy vì đây là củ sắn được bà con vùng cao mang về, ăn không hết thì đem gác lên gác bếp, khói bếp, bồ hóng lâu ngày làm củ sắn khô lại, quắt queo như chiếc sừng hươu vì vậy người vùng xuôi mới gọi là sắn gạc hươu. Thứ sắn ấy đắng nghét, chát bứ và ám mùi khói bếp ấy đã nuôi lũ chúng tôi qua thì đói. Cả thế hệ chúng tôi có đứa nào không phải trải qua bữa cơm độn sắn, ngô. Từ quê mùa rơm rạ, chúng tôi lớn lên. Điều duy nhất chúng tôi tự hào là dù lớn lên trong bữa cơm toàn khoai sắn ấy, những đứa trẻ chúng tôi chắng đứa nào nghiện ngập, phạm pháp, bao nhiêu năm xa quê, bạn bè cũ vẫn nhớ về nhau, đối đãi với nhau chí nghĩa chí tình.

Tôi còn nhớ mãi một lần, cũng vào độ tháng ba, khi những ngọn gió đồng hanh hao, thổi man mác khắp bờ tre gốc rạ, trong bữa cơm chiều của đại gia đình, tự nhiên mẹ tôi òa khóc. Cái vui mừng của nỗi viên nguyện với lũ cháu con ngày sum họp khiến bà chạnh lòng nhớ đến mẹ mình. Mấy chục năm trước cũng trong bữa cơm như thế này, chỉ khác là món ăn toàn cơm độn, nhìn lũ con háu đói mà lòng ngoại quặn thắt. Mỗi lần các con hồn nhiên mời mẹ ăn cơm bao giờ bà ngoại cũng bảo: các con ăn đi mẹ no rồi. Mãi sau này khi mẹ và cậu đã lập gia đình, mẹ đã có chúng tôi, mẹ tôi mới hiểu, ngày xưa bà ngoại vẫn thường nhường cơm cho mẹ, cậu và các dì tôi. Suốt một đận tháng ba dằng dặc, chưa bữa cơm nào ngoại được no. Vì vậy trong mỗi dịp thanh minh, bao giờ khi ra thắp hương trên mộ bà ngoại, mẹ tôi cũng khóc. Còn cậu thì giờ cũng tóc đã muối tiêu, cứ vừa huơ tay nhổ mấy cây cỏ dại đang mọc lan trên nấm mộ bà ngoại vừa xụt xịt. Thỉnh thoảng trong mỗi dịp con cháu về hội ngộ, mẹ tôi bần thần kể về những tháng năm xưa cũ, lũ con cháu cứ im lặng lắng nghe như một thứ cổ tích buồn thời hiện đại. Thằng cháu lớn tộc ngộc thậm chí còn hỏi rất hồn nhiên: “Sắn gạc hươu là gì hả bà ? Thứ ấy cũng ăn được à ?” Những lúc như vậy mẹ tôi thường không trả lời, mắt người nheo nheo, bao giờ bà cũng lấy tay xoa đầu đứa cháu ngoại.

Tháng ba! Khi cây gạo già thắp lửa. Cũng trong mùa hoa ấy, lũ chúng tôi rời làng, mỗi đứa phiêu bạt một phương trời. Cây gạo thuở bọn trẻ rời làng giờ đã là cổ thụ, dấu thời gian đọng trên từng thớ vỏ, thân cành đầy những vấu sùi. Bao nhiêu mưa nắng đã đi qua đời cây. Bao nhiêu cơn bão đã thổi qua cánh đồng làng. Bao nhiêu thời gian đã đi qua phận người, trôi qua kiếp tha hương của lũ trẻ làng tôi.

Tháng ba, mùa lễ hội! Tôi - đứa trẻ làng năm ấy trở về tìm lại màu hoa gạo. Tìm lại trong ký ức lời hứa còn bỏ ngỏ với người thôn nữ năm nao. Làng vẫn còn đó. Cây gạo già vẫn nguyên màu hoa đỏ chói lòng nhưng người cũ nay đâu? Lòng người về ngậm ngùi như độ tháng ba, như cánh đồng làng hanh hao, lặng lẽ ngày người bước chân ra đi. Tháng ba mùa cũ đi mãi không về !

Đức Bá

Gửi bình luận






Bạn đọc vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu và ghi rõ địa chỉ email. BaoNinhBinh cảm ơn và ghi nhận ý kiến của bạn.

THỜI SỰ ONLINE

NÉT ĐẸP QUÊ HƯƠNG

Nét đẹp bình dị thôn quê ở Ninh Bình
Cảnh sắc hữu tình ở chùa Bích Động
Bức tranh thiên nhiên thanh bình ở Vân Long
Núi Kỳ Lân - Hòn ngọc xanh giữa lòng thành phố Ninh Bình

THĂM DÒ Ý KIẾN

Nhận xét về giao diện mới của báo Ninh Bình
  •  Đẹp và thân thiện, dễ đọc
  •  Đẹp nhưng chưa thân thiện
  •  Chưa đẹp nhưng khá thân thiện
  •  Xấu và không thân thiện
Biểu quyết Xem kết quả